https://wiki.globalassembly.org/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=NS+Prasad 2026-05-14T20:25:17Z User contributions MediaWiki 1.35.3 https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1052 2021-12-13T07:37:16Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ====వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ====పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ====వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> =='''భాగము - 2'''==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది.<br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.<br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> === 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ===<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK<br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్<br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ<br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స<br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్<br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం,<br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ.<br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.<br /> <br /> == ప్రసాతవనలు (References) ==<br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> Translated By <br /> <br /> # Gopala Krishana G &amp; Padma Gunde<br /> <br /> Uploaded By<br /> <br /> Cerana Foundation</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1051 2021-12-13T07:14:41Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ====వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ====పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ====వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> =='''భాగము - 2'''==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది.<br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.<br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> === 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ===<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK<br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్<br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ<br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స<br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్<br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం,<br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ.<br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.<br /> <br /> == ప్రసాతవనలు (References) ==<br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> <br /> Translated By <br /> <br /> 1. Gopala Krishana &amp; Padma Gunde</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1050 2021-12-13T06:23:56Z

<p>NS Prasad: /* భాగము - 1 */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ====వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ====పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ====వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> =='''భాగము - 2'''==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది.<br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.<br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> === 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ===<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK<br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్<br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ<br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స<br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్<br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం,<br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ.<br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.<br /> <br /> == ప్రసాతవనలు (References) ==<br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1049 2021-12-13T06:22:36Z

<p>NS Prasad: /* అెంతరాతీయ చరచలు */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === '''అెంతరాతీయ చరచలు''' ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> =='''భాగము - 2'''==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది.<br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.<br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> === 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ===<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK<br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్<br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ<br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స<br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్<br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం,<br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ.<br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.<br /> <br /> == ప్రసాతవనలు (References) ==<br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1048 2021-12-13T06:19:45Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> =='''భాగము - 2'''==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది.<br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.<br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> === 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ===<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK<br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్<br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ<br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స<br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్<br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం,<br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ.<br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.<br /> <br /> == ప్రసాతవనలు (References) ==<br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1047 2021-12-13T06:17:00Z

<p>NS Prasad: /* 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> == 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ==<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK <br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్ <br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ <br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స <br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్ <br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం, <br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ. <br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1046 2021-12-13T06:14:58Z

<p>NS Prasad: /* 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> == 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ==<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.<br /> <br /> === కృతజ్ఞతలు (క్రెడిట్స్) ===<br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక అభాయస దశను తెలియజేయడానిక్త ఈ సమాచార పుసికం రూపందించబడింది.<br /> <br /> గ్లుబల్స అసంబ్లు యొకక నాలెడ్ా అండ్ విజ్డమ్ కమిటీ దీని రచనా ప్రక్రియకు నాయకతాం వహంచింది. గ్లుబల్స అసంబ్లు<br /> <br /> స్తక్షయం ఆధారంగా నేర్పికునే ప్రక్రియ అని నిర్భధరించడం కమిటీ యొకక ఉదేాశయం. ఈ కమిటీ అసంబ్లు చరిించ్చకోవలసిన<br /> <br /> మరియు ఈ సమాచార బ్బక్లెట్సలోని కంటెంట్సపై కూడా చరిించడానిక్త ప్రశాను రూపందిసుింది.<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయల నైపుణయం: ఎర్ి సిసిమ్్ సైన్్, సిసిమ్్ ఛంజ్, ఇంజ్నీరింగ్ &amp; జియాలజీ, సాదేశీ ప్రిజాఞనం, ఎకాలజీ,<br /> <br /> క్లుమేట్స సైన్్, ఎనిార్భన్మెంటల్స ఎకనామిక్్, క్లుమేట్స అడాపేిషన్ &amp; హాని కలిగించే దేశ్యలు, ప్రవరినా మరియు కాగిాటివ<br /> <br /> సైకాలజీ.<br /> <br /> <br /> ఈ కమిటీక్త ప్రొఫెసర్ బ్దబ్ వాట్న్, ఇంటర్ గవరామెంటల్స మాజీ ఛైరీన్, వాతావరణ మార్పు పాయనెల్స (IPCC)<br /> <br /> మరియు ఇంటర్ గవరామెంటల్స పాయనెల్స మాజీ ఛైరీన్ అధయక్షత వహస్తిర్ప.<br /> <br /> బయోడైవరి్టీ ఎకోసిసిమ్ సర్మాసస్ (IPBES).<br /> <br /> <br /> కమిటీ సభ్యయలు: <br /> <br /> * డాకిర్ నఫీజ్ అహీద్, సిసిమ్ షఫి లాయబ్, UK <br /> * డాకిర్ సుివర్ి కాయప సిిక్, వాతావరణ మార్పు మరియు స్తమాజిక ప్రివరిన కేంద్రం, కారిడఫ<br /> * యూనివరి్టీ, వేల్స్ <br /> * ప్రొఫెసర్ ప్యరోమిత ద్గస్ గుపాి, ఇనిసిిట్టయట్స ఆఫ ఎకనామిక్ గ్రోత్, ఢిలీ <br /> * ప్రొఫెసర్ సలీముల్స హక్, ఇంటరేాషనల్స సంటర్ ఫర్ క్లుమేట్స చేంజ్ అండ్ డెవలపమెంట్స <br /> * (ICCCAD), బంగాుదేశ్ <br /> * జ్యయతి మా (USA) &amp; మింద్గహ బస్విడా మునోజ్ (మెక్త్కో), ది ఫంటైన్, ప్విత్ర ఆరిాక శ్యస్త్రం, <br /> * దేశీయ వివేకం కీప్ర్పు<br /> * ప్రొఫెసర్ మైఖేల్స N. ఓటి, పెట్రోలియం జియాలజీ, పోర్ి హారోకర్ి విశావిద్గయలయం, నైజీరియా<br /> * ప్రొఫెసర్ జూలియా సియన్బెరార్, ఎకలాజికల్స ఎకనామిక్్, యూనివరి్టీ ఆఫ లౌస్తన్, సిాటార్భుండ్ఈ. <br /> <br /> సమాచార బ్బక్ుట్స ప్నెాండు పునర్భవృతాల ద్గార్భ చేస్తర్ప. దీనిని క్లుర్ మెలిుయర్ నుండి మారాదరశకతాం మరియు<br /> <br /> అభిప్రాయంతో జ్రాలిస్ి టార్ా రోజ్ర్్ జాన్్ ర్భస్తర్ప. దీనిని నథాలీ మరింట్స సబ్ ఎడిట్స చేస్తర్ప.<br /> <br /> డ్రాఫిలపై అభిప్రాయానిా డాకిర్ లిడియా మెసిుంగ్, విల్స బగుర్ మరియు జారిానా వేడ్ కన్లెినీ్ గ్రూప విలిుస్ టవర్్ వాట్న్<br /> <br /> నుండి వాతావరణ కమూయనికేషన్ నిపుణులు, మరియు గ్లుబల్స అసంబ్లు లాయబ్ భాగస్తాములు అందించార్ప.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1045 2021-12-13T06:07:45Z

<p>NS Prasad: /* ప్రపంచసాియలో అవగాహన... */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.<br /> <br /> <br /> ప్రపంచం మొతుమ్మమద అనిన వయో వరాిలు, విదాయరహతల సాియ, జాతీయతలు, స్త్రీ, పురుషులోలనూ వాతావరణ మారుపలను<br /> <br /> ఎదుర్కునేందుకు తీసుకునే చరయలకు భారీసాియలో సహకారం మదాత్త లభంచడం ఈ సరేవ ఫలితాలకు ఉనన ప్రముఖ్యత.<br /> <br /> అంతేకాకుండా.. వాతావరణ మారుపలపై చరయలు తీసుకునేలా ప్రభుతావలపై ఒతిుడి పెంచేందుకూ ఈ ఫలితాలు<br /> <br /> ఉపయోగపడతాయ. ఇందుకోసం ఓటింగ్‌, పౌరహకుులు, వయకిుగత చరయల దావరా తకుువ కారబన్్‌ భవిష్యత్తువైపు<br /> <br /> మళ్లంచగలిగ, లేదా మళ్లంచే అవకాశం కలిపంచే వారు తమ హకుులను వినియోగించ్చకునే అవకాశమూ ఈ సరేవ ఫలితాల<br /> <br /> దావరా లభస్ుంది.<br /> <br /> <br /> కరబన ఉదాిరాలను తగిించడంలో వయకుుల పాత్ర విష్యానికి వసేు.. కొనిన దేశాలోల వారి చరయల ప్రభావం వారి వయకిుగత కరబన<br /> <br /> ఉదాిరాల ప్రతిపదికన కొనిన ఇతర దేశాల వారికంటే చాలా ఎకుువగా ఉంటంది. ఈ దేశాలోలని వారు తమ ఆహారపు<br /> <br /> అలవాటల (మాంసం తినకపోవడం లేదా తకుువ తినడం), ప్రయాణపు అలవాటల (విమాన యానం, వాహనాల వినియోగం),<br /> <br /> ఆహార, వనరుల వృథా తగిించడం, నీరు, విదుయత్తు వంటివి తకుువగా వాడట్ం వంటి చరయల వలు జీవవైవిధ్యతను<br /> <br /> పరిరక్షంచేందుకు, రక్షంచేందుకు ఉపయోగపడతాయ. తమ సమూహాలోల ప్రవరున పరమైన మారుపలను ప్రోతసహించడం<br /> <br /> కూడా ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> == 8. పంప్ణీ మరియు నాయయము ==<br /> కొనిన దేశాలు మరియు ప్రప్ంచంలోని కొనిా ప్రాంతాలు శతాబ్యాల క్రితం గణనీయమైన మొతుంలో కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌ను<br /> విడుదల చేయడం ప్రరంభంచాయ; వీరితో పోలిసేు ఇతర దేశాలు ప్రరంభంచింది ఇటీవలే. ప్రపంచ వారిాక ఉదాిరాలు ఇపుపడు<br /> పెరగడానికి ఒక కారణం. అభవృదిి చెందుత్తనన ఆరిిక వయవసిలోల వృదిి చాలా వేగంగా ఉండట్మే. ముఖ్యంగా ఆస్థయా,<br /> మధ్యప్రచయం, మధ్య, దక్షణ అమెరికాలోల ఈ పరిస్థితి ఉంది.<br /> <br /> కారబన్ ఉద్గార్భలలో ఇటీవలి పెర్పగుదల చాలా వరకు అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలులో గురిించవచ్చి. అనేక కారబన్-<br /> ఇంటెని్వ మరియు ప్ర్భయవరణ విషప్యరితమైన కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉండే తయారీ, పంప్ణీ రంగాలను చైనా, భారత్‌<br /> వంటి ఇతర దేశాలకు అవుట్స్ర్్ చేసిన యుఎస్ మరియు ఇయు వంటి ధనిక దేశ్యలను గురిించడం చాలా ముఖ్యం. అధక<br /> కారబన్ వసుివులను వినియోగించడం ధనిక ప్రప్ంచం కొనస్తగుతూనే ఉంది. వసుివుల తయార్మక్త ప్రప్ంచంలోని ఇతర<br /> ప్రాంతాలపై ఆధారప్డవలసి వచిింది. ఉద్గహరణకు, ప్రప్ంచవాయప్ింగా ఉప్యోగించే అధక శ్యతం ఎలకాానిక్ వసుివులు<br /> చైనాలో తయార్ప చేయబడింది. దీని వలు ఈ దేశ్యలలో ఉద్గార్భలను తగిాంచడం కంటే స్తానభ్రంశం కలిగిసుింది.<br /> వాతావరణ మారుపలకు ఎకుువగా బ్యధ్యయలైన వారికి, బ్యధత్తలు ఇదారికీ వాతావరణ మారుపల ప్రభావం ఎంత ఉంటందో<br /> అరిం చేసుకోవడం చాలా అవసరం. ఉద్గహరణకు, ఉద్గార్భల విషయంలో ప్రప్ంచ జ్నాభాలో 1 శ్యతం సంప్నుాలు<br /> (సుమార్పగా 75 మిలియన్ ప్రజ్లు), ప్రప్ంచ జ్నాభాలో అతయంత పేదవారి (సుమార్పగా 3,750 మిలియన్ ప్రజ్లు) కంటే<br /> రెండింతలు బ్దధుయలు.<br /> <br /> పారిశ్రామిక దేశాలోల ఇపపటికీ అత్తయతుమమైన వనరులు అందుబ్యటలో ఉనానయ. దేశాల మధ్య ఉనన ఈ విభనన పరిస్థిత్తల<br /> నేపథ్యంలో, పారిస ఒపపందం సమానతవం ప్రతిపదికన ఉదాిరాలను వేగంగా తగిించాలని లక్షంచింది. అంతేకాకుండా..<br /> సుస్థిరాభృదిి, పేదరిక నిరూమలన ప్రయతానలను దృష్టాలో ఉంచ్చకుని ఈ నిరోయం తీసుకుంది.<br /> ఈ రోజులోల వాతావరణ మారుపలకు సంబంధంచిన వాసువాలను చాలామంది స్వాకరించాలి్న అవసర్భనిక్త గురిించి<br /> సర్పాబ్దట్లక్త అంగీకరిసుునానరు. తదనుగుణంగా తగిన చరయలు తీసుకునేందుకూ ప్రయతానలు జరుగుత్తనానయ. పారిస<br /> ఒపపందంలోనూ ఈ అనుసరణ (అడాపేాష్న్్‌)ను ప్రతేయకంగా చరిించారు. అయతే వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు<br /> అనుసరించాలిసన పదిత్తలు ప్రపంచంలోని వివిధ్ ప్రంతాలకు, వరాిలకు భననంగా ఉంటాయ.<br /> <br /> అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో ఆరిధక సహాయం, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు స్వాకరించే స్తంకేతిక స్తమరధయం లేని<br /> కారణంగా వీరిక్త వాతావరణ మార్పుల స్వాకరించడంలో ఉండే సవాళ్లు ఎకుకవగా ఉంటాయ.<br /> <br /> ఇది అంతిమంగా UN సుసిార అభివృదిధ లక్ష్యయలు మరియు యుఎన్ డికురేషన్ ఆఫ రైట్సు ఊహంచినట్లవంటి సమానమైన<br /> అభివృదిధక్త అవకాశ్యలపై ప్రభావం చూపుత్తంది. <br /> <br /> <br /> భూమి వేడెకుకత్తనా కొదీా ప్రతి రంగం ప్రభావితమవుత్తంది, ప్ర్భయవరణ వయవసాల క్షీణత మరియు స్వాకరించడం మరింత<br /> <br /> కషిమవుత్తంది. పేద మరియు అటిడుగు వర్భాలైన - సంప్నా దేశ్యలలో ఉనావారితో సహా – ఎవారిక్త ప్రసుిత వేడెక్క స్తాయలకు<br /> <br /> తగాట్లిగా అవసరమైన ప్రాథమిక స్తమర్భాయలు లేవు.<br /> <br /> <br /> అనేక సందర్భాలోు, అనుసరణ అస్లు స్తధయం కాదు, ఉద్గహరణకు కొనిా ప్రదేశ్యలలో అధక ఉష్ణోగ్రతలు మరియు నీటి<br /> <br /> వనర్పల కొరత కారణంగా వయవస్తయం ఇకపై స్తధయం కాదు. అభివృదిధ చందుత్తనా దేశ్యలలో స్తధారణంగా, ప్రభావాలు<br /> <br /> ఎకుకవగా ఉండటం ఇంకా ఆరిాక మరియు స్తంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల కొరత తోడవడం కారణంగా చాలా హాని<br /> <br /> కలిగుత్తంది.<br /> <br /> <br /> అంతేకాదు వీరు ఈ సాియకి చేరడానికి కూడా వాతావరణ మారుపల ప్రక్రియలే కారణం. అంటే వలసవాదం, వనరుల దోప్డీ<br /> <br /> (సాినికుల జీవనోపాధకి ఆలంబనగా ఉండే పరాయవరణ వనరులను నాశనం చేయడం దావరా) శ్చలాజ ఇంధ్నాల ఆధారంగా -<br /> <br /> ఆధారిత మూలధ్నానిన ఒక దగిరకు చేరిడం వంటివి. అననమాట్.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మారుపలను తటాకునేందుకు అవసరమైన వనరులు పేద దేశాల కంటే ధ్నిక దేశాల దగిరే ఎకుువగా<br /> <br /> ఉంటాయననది నిరివవాదాంశం. దీనరిం.. పేద దేశాలకు అవసరమైన వనరులను సమకూరుికునేందుకు ధ్నిక దేశాలు తగిన<br /> <br /> ఆరిిక, సాంకేతిక సహాయం అందించాలి అని.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతి ఎంత ఎకుువైతే.. సమాజాలు, ఆరిిక వయవసిలు, మానవ ఆరోగయం, పరాయవరణ వయవసిలపై పడే ప్రభావమూ<br /> <br /> కూడా అంతే ఎకుువ సాియలో ఉంటంది. ఫలితంగా వీరు ఈ మారుపలకు తటాకునేందుకు అవసరమైన చరయలు చేపట్ాడం<br /> <br /> మరింత కష్ామవుత్తంది. పారిస ఒపపందం అమలుకు 196 దేశాలు అంగీకరిసేు 127 దేశాలు పాక్షక అమలు లేదా ష్రత్తలతో<br /> <br /> అమలు చేసేందుకే ఒపుపకునానయ. దీనరిం అంతరాజతీయ ఆరిికసాయం సాంకేతిక పరిజాాన మదాత్త లేకుండా, ఈ ప్రతిజాలు<br /> <br /> అమలు కాకపోవచ్చి. ష్రత్తలు విధంచిన దేశాలు తమంతట్ తాముగా ఉదాిరాలను తగిించ్చకునేందుకు అవసరమైన ఆరిిక<br /> <br /> వనరులు లేనివి లేదా తగిన సాంకేతిక పరిజాానం, వయవసాిగతమైన మదాత్త లోప్ంచినవే. ఈ నేపథ్యంలో పాయరిస్‌ఒపపందంలో<br /> <br /> దేశాలు అంగీకరించిన చరయల పూరిుసాియ అమలు సాధ్యం కాకపోవచ్చి.<br /> <br /> <br /> ఆరిిక సాయం విష్యంలో ఇపపటివరకూ వాసువ రూపం దాలిింది కొంతే అననది ఇకుడ ప్రసాువనరాహం.<br /> <br /> వాతావరణ మారుప సమసయ తరాల బ్యధ్యతకు సంబంధంచిన ప్రశనలను కూడా తెసుుంది. మునుపటి తరాలు శ్చలాజ ఇంధ్నాల<br /> <br /> దావరా ఆరిిక వృదిి లాభాలు అందుకుంటే.. యువతరం, రానునన తరాలు వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన అనుభవించాలిసన<br /> <br /> దుస్థితి ఏరపడుత్తంది.<br /> <br /> === 9. COP26 మరియు ఆపై విషయాలు ===<br /> వాతావరణ, పరాయవరణాలకు సంబంధంచి ఇపపటికే కొనిన అతయవసర పరిస్థిత్తలు ఏరపడాడయ. గ్రీన్్‌హౌస్‌ వాయు<br /> ఉదాిరాలు పెరిగిపోతండట్ం వలల పరిస్థిత్తలు దిగజారుత్తనానయ కూడా. జీవవైవిధ్యతకు జరుగుత్తనన నష్టానికీ కళాలలు<br /> పడట్ం లేదు. నష్టాలు ఫలితంగా వాతావరణ మారుపల ప్రభావం దశాబాం క్రితం అంచనా వేస్థన దానికంటే చాలా<br /> తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇపపటికే ఆ సూచనలు ప్రపంచం మొతుమ్మమద కనిప్సుునానయ కూడా. భూగ్లళ్ం.<br /> వేడెకుడం గరిష్ాంగా 1.5 °C కి పరిమితం చేసే లక్ష్యయనిన చేరుకోవాలంటే అతి ముఖ్యంగా చేయాలిసంది ఉదాిరాల తగిింపు.<br /> 2020 లలో, అలాగ రానునన దశాబ్యాలలో ఇది అతయవసరం.<br /> <br /> గత ఐదేళ్లలో మనం సాధంచిన విజయాలూ కొనిన ఉనానయ. సౌర మరియు పవన విదుయత్తు ధ్రలు గణనీయంగా తగాియ.<br /> గతంతో పోలిసేు వీటిని అమలు చేయడమూ సులభతరం అయయంది. ఎలకిేక వాహనాల వాడకమూ జోరందుకుంటంది.<br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలు కలిగిన సాంకేతిక పరిజాానాలకూ ఆదరణ పెరుగుతోంది. అందుబ్యటలోకి వసుునానయ కూడా.<br /> కరబన రహితంగా మారిలేని రంగాలోల (వైమానిక రంగం వంటివి) ఉదాిరాలను గణనీయంగా తగిించాలనన ఆలోచన<br /> బలపడుతోంది. ఉద్గహరణకు వైమానిక రంగంలో ప్రసుుతం ఉపయోగిసుునన సాంకేతిక పరిజాానాలను అధ్యనికీకరించినా,<br /> నిరవహణను మరింత మెరుగాి చేపటిానా ఇంధ్న డిమాండ్‌, ఉదాిరాలను ఆశ్చంచినంతగా తగిించలేమని 2018 లోనే ఈ<br /> రంగంపై ఏరాపటైన నివేదిక ఒకటి సపష్ాం చేస్థంది. ఈ నేపథ్యంలో భారీ పరిశ్రమల నుంచి కరబన ఉదాిరాలను<br /> గణనీయంగా తగిించడం ఎలా అననదానిపై ప్రణాళ్కలు స్థదిమవుత్తనానయ.<br /> <br /> వినియోగ విధానాలు మరియు ఆధప్తయ జీవనశైలిలో మార్పులు కూడా క్తుషిమైన మరియు వాతావరణ మార్పులను<br /> ప్రిషకరించడానిక్త చేసే ప్రయతాాలలో అంతర్భాగమైనవి. వయకుిల జీవనశైలిలో పౌషికాహారం, గృహనిర్భీణం,<br /> చలనశీలత, వినియోగద్గర్పలకు సంబంధంచిన వినియోగంతో సహా రోజువార్మ జీవన అంశ్యలు వసుివులు, విశ్రాంతి<br /> మరియు సేవలు ఉంటాయ.<br /> <br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం లక్ష్యయలను ఇపపటికే నిరేాశ్చంచ్చకునన కారణంగా గాలస్‌గౌలో ఈ ఏడాది చివరలో జరిగ సీఓపీ 26<br /> సమావేశాలోల వాటి సాధ్నకు వివరణాతమకమైన ప్రణాళ్కను రూపందించాలిసన అవసరం ఉంది. ఈ సమావేశాలకు<br /> సంబంధంచినంత వరకూ శ్చలాజ ఇంధ్నాలను ఎలా వదిలించ్చకోవాలి? నికర శూనయ కరబన ఉదాిరాలను సాధంచేందుకు<br /> అవసరమైన చరయలు ఏమిటి? తదుపరి దశ అమలుకు వయకుులు, వాయపారులు, పెటాబడిదారులు, ప్రభుతావలు ఇలా<br /> అనినసాియులోలనూ నాయకతావలను అభవృదిి చేసుకోవడం ఎలా? అననది ముఖ్యమైన ప్రశనలు కానునానయ.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1044 2021-12-13T06:03:58Z

<p>NS Prasad: /* శకిు ప్రివరిన... */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).<br /> <br /> ==== పరిరక్ష్ణ మరియు పునరుదిరణ... ====<br /> వాతావరణ మారుపలు, జీవవైవిధ్యత నష్ాం, భూమి నాశనం కావడం, గాలి, నీటి కాలుష్యం అనీన ఒకదానితో ఒకటి సంబంధ్ం<br /> <br /> ఉననవే. ఈ సంబంధాలను గురిుంచడం అనూహయ పరిణామాలేవీ జరగకుండా తగిన చరయలు తీసుకోవడం రానునన దశాబ్యాలోల<br /> <br /> కీలకమైన సవాలు కానుంది.<br /> <br /> <br /> జీవ ఇంధ్న సరఫరాకు సాినిక పంట్లను నాశనం చేస్థ ఒకే కరమైన పంట్లు పండించడం, లేదా పునరుతపతిు ఇంధ్న వయవసిల<br /> <br /> రూపకలపన కోసం పరాయవరణ వయసవిల విధ్వంసం వంటివి జరకుుండా జాగ్రతు పడాలి.<br /> <br /> <br /> ఆ ప్రంతాలకు సహజమైన మొకులు, చెటల నాట్డం దావరా అట్వీ విసీురోం పెదా ఎత్తున పెరిగలా చేయడం అదే సమయంలో<br /> <br /> జీవైవిధ్యత నష్టాలు, నేల సారం, గాలి, నీటి కాలుష్టయలను కూడా అడ్రస్‌చేయడం అవసరం.<br /> <br /> <br /> పరాయవరణ వయవసిల పునరుదిరణ అడవులు, సముద్రాలు, నేల కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ను పీలుికునే సామరాియనిన పెంచ్చత్తంది.<br /> <br /> ప్రసుుతం ప్రకృతి దావరా పీలుికోబడుత్తనన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌దాని సామరియంలో సగం మాత్రమే. నేల, సుముద్ర ఆధారిత<br /> <br /> వయవసిలు ఈ భారానిన సమంగా మోసుునానయ. మిగిలిన కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ వాతావరణంలోనే ఉండిపోతండట్ం<br /> <br /> భూతాపోననతికి కారణమవుతోంది.<br /> <br /> <br /> శ్చలాజ ఇంధ్నాలు, పరిశ్రమల దావరా వెలువడుత్తనన కారబన్్‌ డైయాక్ససడ్‌లో ప్రసుుతం అడవులు పావువంత్తను<br /> <br /> పీలుికోగలుగుత్తనానయ. మరింత ఎకుువ మోతాదులను పీలుికునే సామరియం వీటికి ఉంది.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్యత నష్ాం, గ్రీన్్‌ హౌస్‌ వాయు ఉదాిరాల పెరుగుదల విష్యంలో వయవసాయం చాలా పెదా కారణం. ప్రకృతితో<br /> <br /> మమేకమయయ ఆహార ఉతపతిు వయవసిలకు మారడం అనేది సహజ పరాయవరణ వయవసిల పునరుదారణకు చాలా కీలకం. అంతే<br /> <br /> కాకుండా కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌న పీలుికునే నేల శకిుని పెంచేందుకూ ఉపయోగపడుత్తంది. సుస్థిర వయవసాయ పదిత్తలు ఆకలి,<br /> <br /> కుపోష్ణలను రూపుమాపేందుకు, మానవ ఆరోగయం మెరుగయయందుకు ఉపయోగపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుస్థిర వయవసంయ నేల, పరాయవరణ వయవసిలను పరిరక్షంచడం మాత్రమే కాకుండా.. సాినిక జీవవైవిధ్యత నాణయతను<br /> <br /> తగిించేందుకు బదులు పెరిగందుకు ఉపయోగపడుత్తంది. <br /> <br /> <br /> సుస్థిర ఆహార భద్రత అనన సవాలును ఎదుర్కునేందుకు చినన, సననకారు రైత్తలు మరీ ముఖ్యంగా మహిళ్ రైత్తలు<br /> <br /> కేంద్రబిందువులుగా మారతారు. వీరికి ఆరిిక వనరులు మాత్రమే కాకుండా.. విదయ, శ్చక్ష్ణ, ఇనఫరేమష్న్్‌ టెకానలజీలను<br /> <br /> అందుబ్యటలో ఉంచాలి.<br /> <br /> ==== ప్రపంచసాియలో అవగాహన... ====<br /> భూతాపోననతి 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ఉండవచ్చిననన 2018 నాటి ఐపీసీసీ ప్రతేయక నివేదిక మరియు బయోడైవరి్టీ మరియు<br /> <br /> 2019 నాటి ఇంట్ర్‌గవరనమెంట్ల్్‌సైన్స్‌పాలసీ పాలట్‌ఫ్లరమ్‌ఆన్్‌బయో డైవరిిటీ అండ్‌ఎకోస్థసామ్స్‌సరీవసెస్‌(ఐపీబీఈఎస్‌)<br /> <br /> గ్లలబల్్‌అసెస్‌మెంట్‌ప్రకారం వాతావరణ మారుపల అంశంపై ప్రపంచవాయపుంగా అవగాహన బ్యగా పెరిగింది.<br /> <br /> 2021లో ఐకయరాజయ సమితి పీపుల్స్‌ క్సలమెట్‌ వోట్‌ ఫలితాలను ప్రచ్చరించింది. వాతావరణ మారుపలపై 1.2 ప్ది లక్షలు<br /> <br /> ప్రజాభప్రయం తెలుసుకునేందుకు ప్రపంచవాయపుంగా జరిగిన అతిపెదా సరేవ ఇది. వాతావరణ మారుపల సమసయలకు<br /> <br /> పరిష్టురాలైన పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు, ప్రకృతి సంరక్ష్ణ వంటి అంశాలపై దాదాపు 12 లక్ష్ల మంది ప్రజల అభప్రయాలను<br /> <br /> తెలుసుకునానరు దీంటల. ఇలాంటి పెదా ఎత్తిన ప్రయతాం సరేవ నిరవహించడం కొనిన దేశాలోల అదే తొలిసారి కావడం<br /> <br /> గమనారహం.<br /> <br /> <br /> ఈ పీపుల్స్‌క్సలమెట్‌వోట్‌ఫలితాల ప్రకారం యాభై దేశాలోల మూడింట్ రండు వంత్తల మంది (64 శాతం) వాతావరణ మారుపల<br /> <br /> అంశం అతయవసరమైందని గురిుసుునానరు. ఈ సమాచారం గాలస్‌గౌలో జరగనునన సీఓపీ26 సమావేశాల నేపథ్యంలో<br /> <br /> ప్రభుతావలకు చాలా ముఖ్యం. వాతావరణ మారుపలపై తక్ష్ణం చరయలకు ఉపక్రమించాలని మెజారీా ప్రజలు<br /> <br /> అభప్రయపడుత్తననటల ఈ సరేవ తెలపడం ఇందుకు కారణం.<br /> <br /> <br /> అడవులు, నేలను సంరక్షంచ్చకునేందుకు ప్రజల మదాత్త పెదా ఎత్తున ఉననటల కూడా ఈ సరేవ తెలిప్ంది. పునరుతపతిు ఇంధ్న<br /> <br /> వనరుల వినియోగం, వాతావరణ సహాయకారులుగా ఉండే ఫ్లరిమంగ్‌టెకినక్‌లు, కాలుష్య రహిత వాయపారలోల పెటాబడులకు<br /> <br /> కూడా ప్రజల మదాత్త ఉననటల ఈ సరేవ దావరా తెలిస్థంది.<br /> <br /> <br /> అట్వీ విసీురోం గణనీయంగా తగిిపోత్తనన బ్రెజిల్్‌, ఇండొనేస్థయా, అరజంటీనా వంటి దేశాలోల.. అడవి, నేలలను పరిరక్షంచే<br /> <br /> విష్యంలో ప్రజల నుంచి భారీ మదాత్త వయకుమైంది. పునర్పతాుదక ఇంధన వినియోగం పెరిగడం మరియు వాతావరణ<br /> <br /> అనుకూలమైన వయవస్తయ ప్దధత్తలను ఉప్యోగించడం ద్గార్భ అటవీ మరియు భూమిని సంరక్షించడం భారతదేశంలో<br /> <br /> మూడవ అతయంత ప్రజాదరణ పందిన వాతావరణ విధానం.<br /> <br /> <br /> హీటింగ్‌, విదుయత్తు వినియోగాల కారణంగా కరబన ఉదాిరాలు ఎకుువగా ఉనన అమెరికా, ఆసేేలియా, దక్షణ ఆఫ్రికా, జపాన్్‌,<br /> <br /> పోలాండ్‌, రష్టయలోల పునరుతపతిు ఇంధ్నాల వినియోగానికి ప్రజలు మదాత్త పలికారు.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1043 2021-12-13T06:01:38Z

<p>NS Prasad: /* C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.<br /> <br /> <br /> మంచ్చపలకలు కరిగిపోవడం, అట్వీ విసీురోం కరిగిపోవడం, యుగాలనాటి గడడకటిాన మంచ్చ కరిగిపోవడం సముద్రాలోలని జల<br /> <br /> ప్రవాహాల తీరులో మారుపలు (లేదా వీటి మేళ్వింపులతో) వంటివనీన టిప్పంగ్‌పాయంట్‌దగిరపడుతండటానిన సూచించే<br /> <br /> ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌అని అంటారు శాస్త్రవేతులు. వీటి కారణంగా వాతావరణ మారుపలు మరినిన ఎకుువయయలా వరుస ప్రభావాలు<br /> <br /> కనిప్సాుయ.<br /> <br /> <br /> ఇలాంటిదానికి ఒక ఉదాహరణను ఆరిుట్క్‌ ప్రంతంలో చూడవచ్చి. ఇకుడి గడడకటిాన యుగాల నాటి మంచ్చముదాలోల<br /> <br /> గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయువు మ్మథేన్్‌పెదా ఎత్తున నిలవ చేయబడి ఉంది. భూతాపోననతి కారణంగా ఈ మంచ్చ కరిగితే ఇందులోని మ్మథేన్్‌<br /> <br /> వాతావరణంలోకి చేరుత్తంది. దీనివలల గ్రీన్్‌హౌస్‌వాయు ఉదాిరాలు మరింత పెరిగి మంచ్చ కరిగ వేగం పెరుగుత్తంది. అదే<br /> <br /> సమయంలో కొనిన ఇతర పరిణామాలూ ఆప్డానిక్త అస్తధయం కాని ఒక విష చక్రంలో చికుకకుంట్లనాాయ.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫ్యడ్‌బ్యయక్‌లూప్స్‌ఏవీ వరుసగా జరిగ సంఘట్నలు కావు. కచిితంగా ఇలాగ జరుగుతాయని అంచనా వేయడమూ కష్ామే.<br /> <br /> సైన్స్‌అంచనా వేయని రీతిలోనూ కనిప్ంచే అవకాశం ఉంటంది.<br /> <br /> <br /> ఈ ఫీడ్బ్దయక్ లూపలు “నాన్-లీనియర్”, అనగా అకస్తీత్తిగా మరియు ఊహంచని విధంగా వేగవంతం చేయవచ్చి మరియు<br /> <br /> సైన్్ అంచనా వేయగలిగే విధంగా ఉతునామవుత్తందిఈ అనిశ్చిత్తల కారణంగా, మనము ఇప్ుటికే టిప్ుంగ్ పాయంటును<br /> <br /> ప్రేరేప్ంచే ప్రమాదం ఉంది. ఇది తిర్పగులేని మార్పులకు ద్గరితీసి నివాసయోగయం కాని గ్రహం వదా ముగుసుింది.<br /> <br /> వాతావరణ మారుపల ప్రభావానిన ఎదుర్కునే విష్యంలో రానునన పదేళ్లల చాలా కీలకం. వాతావరణ మారుపల కారణాలు,<br /> <br /> ప్రభావలపై సమాచారం కలిగి ఉండట్ం దావరా ప్రసుుతం మెరుగైన నిరోయాలు తీసుకునే వీలేరపడుత్తంది. అయతే భవిషయత్తిను<br /> <br /> ఊహంచడం ఎప్ుటికీ స్తధయం కాదు. మనం తీసుకుంటనన చరయల కంటే వాతావరణ మారుపల వేగం ఎకుువగా ఉంటంది.<br /> <br /> గతం ఆధారంగా భవిష్యత్తును అంచనా వేసే అవకాశమూ లేదు. ఈ ప్రకారంగా చూసేు భవిష్యత్తు అనేది పూరిు అసందిితతో<br /> <br /> కూడుకుననదనే చెపాపలి.<br /> <br /> <br /> ఈ విష్యాలనీన అసౌకరయంగా అనిప్ంచవచ్చి. (విష్యాలనీన అదుపుతప్ప ఉనానయనన భావన) కానీ ఇందులోనూ మనకు<br /> <br /> ఒక అవకాశం ఉంది. ఈ సంక్షోభానిన అడుడకునేందుకు ఇంకా సమయం మిగిలే ఉంది... ఇపుపడే చరయ తీసుకోవడం ముఖ్యం. <br /> <br /> === 7. ఇపపటికే తీసుకునన చరయలేమిటి? ===<br /> పాయరిస్‌ ఒపపందం కుదిరి ఆరేళ్లల అవుతోంది. కరబన ఉదాిరాల తగిింపునకు, జీవవైవిధ్యత నష్టాల పరిహారానికి దేశాలు<br /> <br /> ఇపపటివరకూ ఎలాంటి చరయలు తీసుకునానయో? ఇంకా ఎలాంటి చరయలు తీసుకోవాలిస ఉందో? ఈ విభాగంలో చూదాాం. <br /> <br /> ==== శకిు ప్రివరిన... ====<br /> రానునన దశాబాకాలంలో తీసుకోవాలిసన అతి ముఖ్యమైన చరయ విదుయదుతపతిుకి శ్చలాజ ఇంధ్నాలకు దూరంగా పునరుతపతిు<br /> <br /> వనరుల వైపు మళ్లడం. పునర్పతాుదక వృదిధ అయతే ప్రప్ంచం శ్చలాజ్ ఇంధనాల నుండి దూరంగా ఉండటానిక్త<br /> <br /> కారణమౌత్తంది. అదే సమయంలో పునర్పతాుదక ఇంధన లభయత పెరగడం వలు మొతిం శక్తిలో మొతిం వృదిధక్త ద్గరితీసుింది.<br /> <br /> ఇపపటివరకూ పునరుతపతిు ఇంధ్నాలు విసుుతంగా అందుబ్యటలో ఉనాన అవి శ్చలాజ ఇంధ్న వినియోగానిన భరీు చేయలేదు.<br /> <br /> కానీ మొతుం విదుయత్తు వినియోగం పెరిగందుకు కారణమైంది. అందరికీ కాలుష్య రహిత, చౌక ఇంధ్నం లభంచడం అనేది<br /> <br /> అట ఉతపతిు, ఇట వినియోగం రండింటిలోనూ పూరిుసాియ మారుపతోనే సాధ్యం. 2030 నాటికి బొగుి వినియోగానిన 70<br /> <br /> శాతం తగిించాలంటే పవన, సౌర శకుుల విదుయదుతపతిు ఐదు రటల పెరగాలిస ఉంది. ప్రపంచవాయపుంగా రానునన దశాబా<br /> <br /> కాలంలోనే ఇది జరగాలి. శ్చలాజ ఇంధ్నాల సాినంలో పునరుతపతిుకి వీలయయ ఇంధ్న వనరులను వాడేలా చేయడానిక్త బ్యగా<br /> <br /> డబ్బబ ఖ్రుి అవుత్తంది. కానీ వాతావరణ మారుపలను ఎదుర్కునే విష్యంలో అంతిమంగా పరిస్థిత్తలను తటాకునే దాని కంటే<br /> <br /> చౌక.<br /> <br /> <br /> తకుువ కరబన ఉదాిరాలునన ఆరిిక వయవసివైపు మళ్లడం, నగరాలోల పెట్రోల్స మరియు డీజిల్స ఆధారిత వాహనాల వలు కలిగే<br /> <br /> వాయు కాలుష్యం తగిాంచడం వంటి పరిణామాల కారణంగా ఆరిిక, ఆరోగయ లాభాలు తెచిిపెడుత్తంది.<br /> <br /> <br /> సౌర, పవన విదుయచఛకిులు ఇపుపడు బొగుి, గాయస్‌ఆధారిత విదుయత్‌కేంద్రాల కంటే చౌక అయపోయాయ. ఇపపటివరకూ ఎపుపడూ<br /> <br /> లేనంత తకుువ ధ్రలకే స్లార్‌ప్రజెకుాలు విదుయత్తును అందిసుునానయ.<br /> <br /> <br /> పాయరిస్‌ఒపపందం అమలులో విదుయత్తు వయవసి తాలకూ మౌలిక సదుపాయాల ముందసుు మూత లేదా ఇతర అవసరాలకు<br /> <br /> వాడుకోవడం జరగాలిస ఉంది. శ్చలాజ ఇంధ్న ఆధారిత వయవసిలను వాటి జీవితకాలం ముగిసేంతవరకూ కొనసాగించడం వలల<br /> <br /> భూతాపోననతిని 1.5 నుంచి 2 డిగ్రీ సెలిసయస్‌మధ్యకు పరిమితం చేయాలనన పాయరిస్‌ఒపపంద లక్ష్యం నెరవేరే అవకాశం<br /> <br /> లేదని ఇపపటికే పలు అధ్యయనాలు సపష్ాం చేశాయ.<br /> <br /> <br /> భూతాపోననతిని నిలువరించేందుకు, సుస్థిర అభవృదిిని సాధంచేందుకు సవచఛమైన ఇంధ్న సరఫరా మరింత ఎకుువ కావడం<br /> <br /> చాలా ముఖ్యం. ఈ సవచఛ ఇంధ్నాలు ఇన్్‌ డోర్‌, ఔట్‌ డోర్‌కాలుష్టయనిన తగిించి సమాచారం, దీపకాంత్తలు, నీటి పంప్ంగ్‌<br /> <br /> వంటి కీలకమైన సేవలనూ అందుబ్యటలోకి తేవడం దావరా పేదరికం తగిాంచే సమరధత కలిగి ఉంట్లంది. <br /> <br /> <br /> ఇంధ్న సామరాియనిన మెరుగుపరచడం, సమరితను పెంచడం దావరా 2040 నాటికి కారబన్్‌డైయాక్ససడ్‌ఉదాిరాలను 40 శాతం<br /> <br /> వరకూ తగిించవచ్చినని అంచనా. ఇందుకోసం రవాణా (విదుయత్తు వాహనాల వంటివి) రంగంతోపాట, గృహోపకరణాల,<br /> <br /> పారిశ్రమల సామరియం పెరగాలి. ఈ క్రమంలో ప్రపంచవాయపుంగా కుటంబ్యలు ఏడాదికి దాదాపు 50000 కోట్ల డాలరల వరకూ<br /> <br /> విదుయత్తు బిలులలు ఆదా చేయగలవని అంచనా. (వేడి, వంట్, ఇంధ్న, రవాణాల కోసం విదుయత్తు, సహజవాయువుల వాడకం<br /> <br /> దావరా).</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1042 2021-12-13T05:57:55Z

<p>NS Prasad: /* B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం.<br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా).<br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం.<br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త).<br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం. <br /> <br /> <br /> ఒక అధయయనంలో పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా చేధంచడానిక్త 50% అవకాశం ఉందని, 90% ప్రప్ంచంలోని మిగిలిన బొగుా<br /> <br /> నిలాలు తప్ునిసరిగా భూమిలో ఉండాలి మరియు శ్చలాజ్ ఇంధనం వెలిక్తతీతలో కొతి పెట్లిబడులు పెటికూడదు.<br /> <br /> ప్రప్ంచ సహకారం లేకపోవడం, అలాగే అధక కారబన్ జీవనశైలి వంటివి 1.5 °C క్త ప్రిమితమైన ఉష్ణోగ్రత యొకక సిారతాానిా<br /> <br /> స్తధంచడానిక్త అడడంకులు. పారిస్ ఒప్ుందం NDCలలోని అనిా ప్రసుిత ప్రతిజ్ఞలు చేయాలనుకునాా వేడెకకడానిా 1.5 ° C<br /> <br /> ప్రిమితం చేయడానిక్త అవి సరిపోవు మరియు పారిస్ ఒప్ుందం లక్ష్యయలకు మించి లేద్గ మానవాళిక్త సురక్షితంగా భావించే<br /> <br /> వంటి వాటిక్త బదులుగా 3 °C వేడెకకడానిక్త ద్గరితీసుింది. <br /> <br /> ==== C. ప్రతికూల ఉద్గార్భల గురించి అంచనాలు ====<br /> పైన ఉనా తకుకవ మరియు చాలా తకుకవ ఉద్గార్భల సంధర్భాలలో శతాబాం రెండవ భాగంలో కొంత స్తాయ గ్రీన్హౌస్ వాయువుపై<br /> <br /> &quot;నెగటివ ఎమిషన్్&quot; టెకాాలజీ ద్గార్భ తొలగింపుపై ఆధారప్డతాయ. వాతావరణం నుండి CO2 తొలగించడం వంటి<br /> <br /> భవిషయత్తిలో నిరూప్ంచబడని స్తంకేతికతల వాగాానం వాతావరణ మార్పులను ప్రిషకరించడానిక్త ఈరోజు తీసుకోవాలి్న<br /> <br /> చరయలను ఆలసయం చేసుిందని చాలా మంది శ్యస్త్రవేతిలు ఆందోళన చందుత్తనాార్ప. గతంలో, శక్తివంతమైన ప్రిశ్రమలు శ్చలాజ్<br /> <br /> ఇంధన వినియోగానిా కొనస్తగించడానిక్త భవిషయత్తి స్తంకేతికతల వాగాానానిా ఉప్యోగించాయ. 'కారబన్ కాయప్ిర్' వంటి<br /> <br /> స్తంకేతికతలు ఇంకా కొలవలేని స్తాయలో ఉనాయ, కాబటిి స్తంకేతికతలపై ఆధారప్డవచాి అనే ముఖ్యమైన ప్రశాలు<br /> <br /> తలెత్తిత్తనాాయ. <br /> <br /> ==== D. టిప్ుంగ్ పాయంట్లు - తదనంతర పరిణామాల ఊహకు సాధ్యమా? ====<br /> భవిష్యత్తును పూరిుగా అంచనా వేయడం సైన్స్‌కూ సాధ్యం కాదు. వాతావరణం మార్పుతో జీవించడం అంటే అనిశ్చితితో<br /> <br /> జీవించడం. ఫ్యయడ్‌బ్యయక్‌ లూప్స్‌, టిప్పంగ్‌ పాయంట్లను ఉదాహరణగా తీసుకుని మన వాతావరణానికి సంబంధంచిన<br /> <br /> భవిష్యత్తుపై నెలకొనన అనిశ్చితిని ఈ విభాగంలో తెలుసుకుందాం.<br /> <br /> <br /> ఒక గాలసు నీరు ఒలికిపోయందనుకుందాం. గాలస్‌లో ఉనన నీటిపై ఒలికిపోయన నీరు ఆధారపడి ఉంటందననది మనకు తెలుసు.<br /> <br /> ఒక దశవరకూ నీటిని గాలస్‌లోకి పోయవచ్చి. పూరిుగా నిండిన తరువాత ఒలికిపోవడం మొదలవుత్తంది. ఈ దశను టిప్పంగ్‌<br /> <br /> పాయంట్‌అని అనవచ్చి. ఒకసారి ఒలికిపోయన నీటిని మళ్లల గాలస్‌లోకి చేరిడం దాదాపు అసాధ్యం. వాతావరణ మారుపలకు<br /> <br /> సంబంధంచి కూడా ఇలా ఓ టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణానికి సంబంధంచిన టిప్పంగ్‌పాయంటల... వెనకుు మళ్లలేని దశను సూచిసాుయ. వాతావరణ మారుపల ఉమమడి<br /> <br /> ప్రభావం వలల పూరవస్థితికి తేలేని నష్టాలుగా పరిణమిసుుంది. ఇది డోమినోస్‌ మాదిరిగా ప్రపంచమంతా వరుసగా<br /> <br /> జరిగిపోత్తంది. ఒకుసారి టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌ను చేరుకునానమా... వరుస సంఘట్నలు మొదలవుతాయ. పరయవసానంగా<br /> <br /> చాలా మంది ప్రజలకు, జీవజంత్తవులకూ భూమ్మమద నివస్థంచలేని పరిస్థిత్తలు ఏరపడతాయ.<br /> <br /> <br /> సుమారు రండు దశాబ్యాల క్రితం ఐపీసీసీ ఈ టిప్పంగ్‌ పాయంట్లనన ఆలోచనను ప్రవేశపెటిాంది. ధ్రువ ప్రంతాలోలని<br /> <br /> (గ్రీన్్‌లాయండ్‌, అంటారిుటికా) మంచ్చ కరిగిపోవడం జరిగందుకు అవకాశమునన ఒక టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌. దీనివలల<br /> <br /> కాలక్రమంలో సముద్రమటాాలు ఎనోన మ్మట్రల ఎత్తుకు పెరుగుతాయ. చాలా సంవత్ర్భల తర్పవాత కాని భూమి సగట<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు 1.5 డిగ్రీ సెలిసయస్‌ వరకూ పెరిగితే గ్రీన్్‌లాయండ్‌ మంచ్చ పలక మొతాునికే మాయమైపోవచ్చినని మోడల్స్‌<br /> <br /> సూచిసుునానయ. 2021 జూలైలో సంభవించిన వడగాడుప గ్రీన్్‌లాయండ్‌మంచ్చ పలకలో అమెరికా రాష్ట్రం ఫ్లలరిడా మొతుమ్మమద<br /> <br /> రండు అంగుళాలు (ఐదు సెంటీమ్మట్రుల) మందంతో నీరు నింపగల సాియలో మంచ్చ కోలోపయందుకు కారణమైంది. ఇదంతా<br /> <br /> ఒకే ఒకు రోజులో జరగడం గమనారహం. ఆరిుటిక్‌లో ఇపపటికే మంచ్చ వేగంగా తగిిపోతోంది. ఇది కాసాు భూతాపోననతి రండు<br /> <br /> డిగ్రీ సెలిసయస్‌కు చేరుకుంటే ఈ ప్రంతంలోని మంచ్చ మొతుం కరిగిపోయందుకు 10 - 35 శాతం అవకాశం ఉననటల<br /> <br /> సూచిస్ుంది. <br /> <br /> <br /> టిప్పంగ్‌ పాయంట్‌కు ఇంకో ఉదాహరణ అమెజాన్్‌ వంటి వరాారణాయలోల జరిగ విసృ‍్్‌ుత సాియ విధ్వంసం. భూమ్మమది<br /> <br /> జీవజాత్తలు పదింటిలో ఒకదానికి ఆలవాలమైన ఈ అమెజాన్్‌అడవుల విసీురోం 40 శాతం వరకూ తగిడం నుంచి 20 శాతం<br /> <br /> ఫ్లరసా్‌కవర్‌తగిడం మధ్యలో టిప్పంగ్‌పాయంట్‌ఉందని అంచనా. 1970 నుండి ద్గద్గపు 17 శ్యతం కోలోుయంది, మరింత<br /> <br /> ఎకుకవ ప్రాంతాలు పోత్తనాాయ. ప్రతి నిమిషం మానవ చేసే అటవీ నిరూీలన కారణంగా.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1041 2021-12-13T05:50:37Z

<p>NS Prasad: /* ఉష్ణోగ్రత */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.<br /> <br /> ==== B. సవాళ్లు మరియు ట్రేడ్-ఆఫలు ====<br /> IPCC ద్గార్భ వివరించబడిన అనిా సందర్భాలలో, 2040 నాటిక్త 1.5 °C వేడెకేక అవకాశం ఉంది. ఇది ప్రసుిత కాలంతో<br /> <br /> పోలిసేి సహజ్ మరియు మానవ వయవసాలకు పెరిగిన ప్రమాద్గనిా సూచిసుింది. ఏదేమైనా, 2 °C లోప్ల లక్షయం ఉంచడం కూడా<br /> <br /> ర్భబోయే దశ్యబాంలో ఉతుతిి చేయబడే ఉద్గార్భల స్తాయపై చాలా ఆధారప్డి ఉంట్లంది మరియు 2 ° C వేడి తకుకవ ఉద్గార్భల<br /> <br /> సందర్భాలలో మాత్రమే నివారించబడుత్తంది.<br /> <br /> సుదూర విధానం, స్తంకేతికత మరియు ప్రవరిన మార్పులు లేకుండా, ప్రప్ంచం 3 °C క్త వేడెకకడం లేద్గ ఇంకా ఎకుకవకు<br /> <br /> చేర్పకుంట్లంది. 3 °C ఉనా ప్రప్ంచం ప్రసుితానిక్త చాలా భినాంగా ఉంట్లంది: తీవ్రతతో ఉష్ణోగ్రత వేడి తరంగాలు మరియు<br /> <br /> కర్పవు, హంస్తతీక త్తఫానులు, వరషపాతం మరియు వరదల యొకక మరింత సుషిమైన ప్రమాద్గలు వస్తియ. ఇది ప్రప్ంచం<br /> <br /> అంతటా చ్చట్టి ఉనా ప్ర్భయవరణ వయవసాలు మరియు సమాజాలకు తీవ్రమైన ప్రిణామాలను కలిగిసుింది.<br /> <br /> వాతావరణం మరియు ప్ర్భయవరణ సంక్షోభానిా ఎలా ప్రిషకరించాలో నిరోయంచడం ప్రాథమికంగా కోర్పకునేది ఏవైనా<br /> <br /> సందర్భాలలో అంతర్మునంగా ఉనా సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను అరాం చేసుకోవడం. ఈ సవాళ్లు మరియు ర్భజీలను బ్దగా అరాం<br /> <br /> చేసుకోవడానిక్త, ఇకకడ మనము గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయాలని అంతర్భాతీయంగా అంగీకరించిన పారిస్<br /> <br /> ఒప్ుందం లక్ష్యయనిా అనేాషస్తిము.<br /> <br /> గ్లుబల్స వారిీంగ్ను 1.5 ° C క్త ప్రిమితం చేయడానిక్త, కారబన్ డయాక్ల్డ్ యొకక ప్రసుిత ప్రప్ంచ ఉద్గార్భలను 2030 నాటిక్త<br /> <br /> సగం తగిాంచాలి్న అవసరం ఉంది మరియు ప్రప్ంచవాయప్ింగా 2050 సంవత్ర్భనిక్త నికర-సునాా CO2 ఉద్గార్భలను<br /> <br /> చేర్పకోవాలి, అలాగే మీథేన్ మరియు నైట్రస్ ఆక్ల్డ్ వంటి ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గార్భలలో ఎకుకవ తగుాదల స్తధంచడం.<br /> <br /> ఈక్తాటీని ప్రిగణనలోక్త తీసుకోవడం అంటే ధనిక దేశ్యలు పేద దేశ్యల కంటే తమ ఉద్గార్భలను ఎకుకవగా తగిాంచడం.<br /> <br /> ఒక ఆందోళన ఏమిటంటే, శక్తి వినియోగంలో పెదా తగిాంపులు పారిశ్రామిక, ధనిక దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను<br /> <br /> తగిాంచగలవు, అలాగే పేద దేశ్యలలో జీవన ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రిచే స్తమర్భాయనిా ప్రిమితం చేస్తియ. పేద దేశ్యలలో జీవన<br /> <br /> ప్రమాణాలను మెర్పగుప్రచడానిక్త కొనిా సందర్భాలోు శక్తి వినియోగం మరియు సమరావంతమైన స్తంకేతికత మరియు ప్రజా<br /> <br /> సేవలలో పెట్లిబడి వంటి అంశ్యలలో పెర్పగుదల అవసరం అవుత్తంది. <br /> <br /> ఇటీవలి చేసిన అంచనాల ప్రకారము ప్రప్ంచంలోని శక్తి అవసర్భలను తగిాంచేడానిక్త అధక వినియోగం బ్దగా తగిాంచబడం<br /> <br /> వలన అందరికీ మంచి జీవన ప్రమాణాలను స్తధంచవచిని చేపుుత్తనాాయ. దీనిని ప్రిషకరించడానిక్త కొనిా అవసరమైన<br /> <br /> మార్భాలు ఇందులో ఉనాాయ: <br /> <br /> # గాలి, సౌర, మరియు సమాంతరంగా, శ్చలాజ్ ఇంధన శక్తి ఉతుతిిలో పెట్లిబడి తగిాంచడం మరియు తొలగించడం వంటి తకుకవ మరియు కారబన్ లేని స్తంకేతికతల నుండి సాచఛమైన శక్తి ఉతుతిిని పెంచడం. <br /> # సమరావంతమైన స్తంకేతికతలు మరియు మౌలిక సదుపాయాలలో పెట్లిబడి పెటిడం (ఇను్లేటెడ్ భవనాలు, ప్రజా రవాణా). <br /> # అందరిక్త సరసమైన ఇంధన సేవలకు తగినంత ప్రాప్యతను నిర్భధరించ్చకోవడం (అనగా ప్రజ్లకు అవసరమైన అనిా విషయాలు వంట, తాప్న, శీతలీకరణ, రవాణా మరియు కమూయనికేషన్్ వంటి వాటి కోసం శక్తిని ఉప్యోగించడం) అదే సమయంలో సంప్నుాల అధక వినియోగానిా తగిాంచడం. <br /> # మరింత ప్రాంతీయ మరియు కాలానుగుణ కూరగాయలు మరియు ప్ండుతో ఆరోగయకరమైన ఆహార్భలకు ఎంచ్చకోవడం (వయవస్తయం నుండి ఉద్గార్భలు తగిాంచడానిక్త). <br /> # ప్రిరక్షణ మరియు పునర్పదధరణ ద్గార్భ వాతావరణం వయవసాల నుండి కారబన్ను తొలగించడం.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1040 2021-12-13T05:45:36Z

<p>NS Prasad: /* భాగము - 1 */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> === వివిధ సందర్భాలు మరియు మార్భాలు 1 ===<br /> వివిధ ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదల దృశ్యయలు ఏమిటి మరియు వాతావరణ ఉప్శమన మార్భాల యొకక భవిషయత్తి, ముందునా సవాళ్లు<br /> <br /> మరియు అనిశ్చిత్తలు? <br /> <br /> ==== A. వాతావరణ నమూనాలు &amp; గ్రీన్హౌస్ వాయువులో అంచనా వేసిన మార్పులు ఉద్గార్భలు మరియు వాతావరణ ====<br /> <br /> ==== ఉష్ణోగ్రత ====<br /> &quot;క్లుమేట్స మోడల్స్&quot; అనేవి అధునాతన కంప్యయటర్ అనుకరణలు, ఇవి భవిషయత్తిలో భూమి యొకక వాతావరణంపై గ్రీన్హౌస్<br /> <br /> వాయు ఉద్గార్భలలో మార్పుల ప్రభావాలను విశ్లుషంచడానిక్త ఉప్యోగిస్తిర్ప. వాతావరణ మార్పులను తగిాంచడానిక్త విధానాలు<br /> <br /> మరియు స్తంకేతికతలను ఎలా ఉప్యోగించవచ్చి ప్రిశోధంచడానిక్త వీటిని కూడా ఉప్యోగించవచ్చి. వాతావరణం మార్పు<br /> <br /> తగిాంచడం అంటే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల ఉద్గార్భలను తగిాంచడానిక్త లేద్గ నిరోధంచడానిక్త చేసే ప్రయతాాలు అని సూచిసుింది.<br /> <br /> తాజా IPCC నివేదిక, శ్యస్త్రీయత నమూనాల ఆధారంగా వాతావరణ మార్పు కోసం ఐదు స్తధయప్డే సందర్భాలు అందించింది.<br /> <br /> CO2 మరియు ఇతర గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్తాయని బటిి ఉద్గార్భల ప్రిణామాలను బటిి తదుప్రి దశ్యబ్దాలలో ఇవి &quot;చాలా<br /> <br /> తకుకవ&quot; నుండి &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; వరకు ఆశ్చంచదగిన విధంగా భూమి వేడెకేక స్తాయని వివరిస్తియ.<br /> <br /> జ్నాభా, భూ వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు పెట్లిబడిలో మార్పులను, విధానాలు, మన వయక్తిగత ఆహార్భలు మరియు<br /> <br /> ఉద్గార్భలను నియంత్రంచడానిక్త ఇపుుడు తీసుకునా ప్రయతాాలను బటిి ప్రిణామాలు కూడా మార్పతూ ఉంటాయ.<br /> <br /> * &quot;చాలా ఎకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం కారబన్-ఇంటెని్వ మారాంలో కొనస్తగుత్తంది. ఇపుుడు ఉనా CO2 ఉద్గార్భలను ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త మూడు రెట్లు పెరగడానిా మరియు శతాబాం చివరిక్త 3.3 - 5.7 °C మధయ వేడెకకడం మనం చూస్తిము. <br /> * &quot; అధక &quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలను అరికటిడానిక్త చాలా తకుకవ చరయ తీసుకొనబడుతాయ, CO2 ఉద్గార్భలు ప్రసుిత స్తాయల నుండి 2100 నాటిక్త రెటిింపు కావడం మరియు శతాబాం చివరినాటిక్త 2.8 - 4.6 °C వేడెకకడం మనం చూస్తిము.<br /> * &quot;ఇంటర్మీడియట్స&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు శతాబాం మధయ వరకు ఇపుుడు ఉనా స్తాయలో ఉంటాయ మరియు తర్పవాత నెమీదిగా తగుాతాయ. మనం 2100 నాటిక్త 2.1-3.5 °C వేడెకకడం చూస్తిము. <br /> * &quot;తకుకవ&quot; ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, ప్రప్ంచం 2020 లో CO2 ఉద్గార్భలు ప్రిమితం చేయడానిక్త చరయ తీసుకోవడం ప్రారంభిసుింది. 2075 నాటిక్త CO2 ఉద్గార్భలు నికర సునాాక్త చేర్పకుంటాయ మరియు 2100 నాటిక్త 1.3 - 2.4 °C మధయ వేడెకకడం జ్ర్పగుత్తంది. <br /> * &quot; చాలా తకుకవ &quot;ఉద్గార్భల సందర్భాలలో, CO2 ఉద్గార్భలు 2020 నుండి వేగంగా తగుాతాయ మరియు 2050 సంవత్రం నాటిక్త నికర-సునాాక్త చేర్పకుంటాయ. మనం శతాబాం ముగిసే సమయానిక్త 1.0 - 1.8°C వేడెకకడం చూస్తిము.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=1039 2021-12-13T05:39:28Z

<p>NS Prasad: </p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=612 2021-10-12T09:52:32Z

<p>NS Prasad: /* భాగము - 1 */</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=601 2021-10-11T16:43:36Z

<p>NS Prasad: Created an outline of the page</p> <hr /> <div>== '''పరిచయెం''' ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> === సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ===<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> === గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ===<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> === సమాచార వనర్పల పరిచయెం ===<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> === కీలకమైన విషయాలు ===<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ==='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''===<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ==='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''===<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ==='''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''===<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> === అెంతరాతీయ చరచలు ===<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ==== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? ====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> === వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ===<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ==== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? ====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ==== ....ఆహార భ్రదత? ====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ==== .... న్నటి భద్రత? ====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ==== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? ====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ==== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? ====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> === పదకోశెం ===<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> === ప్రసాతవనలు (References) ===<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=600 2021-10-11T16:36:49Z

<p>NS Prasad: /* 1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ==== '''వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=599 2021-10-11T16:32:32Z

<p>NS Prasad: Created an outline of the page</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''భాగము - 1''' ==<br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> ===='''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?'''====<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=598 2021-10-11T16:30:33Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=597 2021-10-11T16:30:04Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):<br /> <br /> <br /> 1°C = 1.8°F<br /> <br /> 1.2°C = 2.6°F<br /> <br /> 1.5C = 2.7°F<br /> <br /> 2C = 3.6°F<br /> <br /> 2.5C = 4.4°F<br /> <br /> 3C = 5.4°F<br /> <br /> 3.5C = 6.2°F<br /> <br /> 4C = 7.2°F<br /> <br /> 4.5C = 8.1°F<br /> <br /> 5C = 8.8°F<br /> <br /> 6C = 10.8°F<br /> <br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=596 2021-10-11T16:07:44Z

<p>NS Prasad: /* ప్రసాతవనలు (References) */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |1.0C <br /> 1.2C <br /> 1.5C <br /> 2C <br /> 2.5C <br /> 3C <br /> 3.5C <br /> 4C <br /> 4.5C <br /> 5C <br /> 6C <br /> |= <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> |1.8 ° F<br /> 2.6 ° F<br /> 2.7 ° F<br /> 3.6 ° F<br /> 4.4 ° F<br /> 5.4 ° F<br /> 6.2 ° F<br /> 7.2 ° F<br /> 8.1 ° F<br /> 8.8 ° F<br /> 10.8 ° F<br /> |}<br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=595 2021-10-11T16:05:44Z

<p>NS Prasad: /* ....ఆహార భ్రదత? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.<br /> <br /> ==== పదకోశెం ====<br /> '''అనుసరణ:''' ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.<br /> <br /> '''కారబన్ బడెాట:''' నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.<br /> <br /> '''కారబన్ డయాక్లసడ (CO2):''' ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.<br /> <br /> '''కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు<br /> <br /> నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.<br /> <br /> '''డీకారబనైజిెంగ:''' విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను<br /> <br /> తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.<br /> <br /> '''ఆరిథక అభివృదిధ:''' ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ<br /> <br /> ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''ఈకిాటీ:''' అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.<br /> <br /> ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ<br /> <br /> సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.<br /> <br /> '''దోపిడీ/శోషణ:''' సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా<br /> <br /> ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.<br /> <br /> '''అెంతరిెంచిపోవడెం:''' ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.<br /> <br /> ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.<br /> <br /> '''GDP:''' సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను<br /> <br /> కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.<br /> <br /> '''గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక:''' గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని<br /> <br /> విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.<br /> <br /> '''గ్రీన్హౌస వాయువులు:''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్<br /> <br /> కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,<br /> <br /> పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.<br /> <br /> '''సాథనిక ప్రజలు:''' ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం<br /> <br /> ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప<br /> <br /> విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి<br /> <br /> అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో<br /> <br /> మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. <br /> <br /> '''పారిశ్రామిక విపోవెం:''' ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి<br /> <br /> పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.<br /> <br /> '''ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ:''' ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ<br /> <br /> ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా<br /> <br /> అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను<br /> <br /> ప్రతిపాదిసుతెంది.<br /> <br /> '''తకుకవ కారబన్:''' వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.<br /> <br /> తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.<br /> <br /> '''జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ):''' యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)<br /> <br /> కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు<br /> <br /> '''వాతిర్క ఉదాగరలు:''' వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> '''పారిస ఒపుెందెం:''' పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా<br /> <br /> 2015లో సీాకరిెంచార్ప.<br /> <br /> '''కాలుషాెం:''' కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం<br /> <br /> దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.<br /> <br /> '''శాస్త్రీయ విపోవెం:''' 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,<br /> <br /> సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు<br /> <br /> కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.<br /> <br /> '''ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ:''' డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |1.0C <br /> 1.2C <br /> 1.5C <br /> 2C <br /> 2.5C <br /> 3C <br /> 3.5C <br /> 4C <br /> 4.5C <br /> 5C <br /> 6C <br /> |= <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> = <br /> |1.8 ° F<br /> 2.6 ° F<br /> 2.7 ° F<br /> 3.6 ° F<br /> 4.4 ° F<br /> 5.4 ° F<br /> 6.2 ° F<br /> 7.2 ° F<br /> 8.1 ° F<br /> 8.8 ° F<br /> 10.8 ° F<br /> |}<br /> <br /> ==== ప్రసాతవనలు (References) ====<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://globalassembly.org/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * Global Assembly wiki<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipcca.info/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/observances/indigenous-day&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da&lt;/nowiki&gt; ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.internal-displacement.org/countries/united-states&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life&lt;/nowiki&gt;.<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.ipcc.ch/srccl/&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities&lt;/nowiki&gt;<br /> <br /> * &lt;nowiki&gt;https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p&lt;/nowiki&gt;</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=594 2021-10-11T15:48:51Z

<p>NS Prasad: /* B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.<br /> <br /> ===== ....ఆహార భ్రదత? =====<br /> <br /> <br /> ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.<br /> <br /> అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,<br /> <br /> బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత<br /> <br /> పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ<br /> <br /> మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.<br /> <br /> <br /> స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ<br /> <br /> ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం<br /> <br /> దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస<br /> <br /> భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.<br /> <br /> <br /> 1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,<br /> <br /> మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,<br /> <br /> దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.<br /> <br /> <br /> యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి<br /> <br /> తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం<br /> <br /> పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C<br /> <br /> మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని<br /> <br /> పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.<br /> <br /> ===== .... న్నటి భద్రత? =====<br /> జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.<br /> <br /> <br /> పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది. <br /> <br /> ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల<br /> <br /> తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో<br /> <br /> వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో<br /> <br /> మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.<br /> <br /> అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ<br /> <br /> అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.<br /> <br /> <br /> సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా<br /> <br /> స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు<br /> <br /> ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు<br /> <br /> పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో<br /> <br /> ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.<br /> <br /> ===== .....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు? =====<br /> పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా<br /> <br /> మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః<br /> <br /> ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి<br /> <br /> నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,<br /> <br /> స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.<br /> <br /> <br /> కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల<br /> <br /> మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం<br /> <br /> ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.<br /> <br /> వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.<br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి<br /> <br /> సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో<br /> <br /> కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.<br /> <br /> <br /> 2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం<br /> <br /> చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ<br /> <br /> ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది. <br /> <br /> ===== ....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ? =====<br /> సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న<br /> <br /> సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా<br /> <br /> మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం<br /> <br /> సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.<br /> <br /> తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప<br /> <br /> కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు<br /> <br /> పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.<br /> <br /> <br /> సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.<br /> <br /> పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై<br /> <br /> ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం<br /> <br /> తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా<br /> <br /> నషటపోతాయి.<br /> <br /> <br /> ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ<br /> <br /> అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు<br /> <br /> రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి<br /> <br /> జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న<br /> <br /> వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)<br /> <br /> పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.<br /> <br /> <br /> సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం<br /> <br /> సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో<br /> <br /> సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం<br /> <br /> అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,<br /> <br /> ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం<br /> <br /> వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.<br /> <br /> <br /> సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్<br /> <br /> జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.<br /> <br /> <br /> గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,<br /> <br /> ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=593 2021-10-11T15:42:41Z

<p>NS Prasad: /* B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.<br /> <br /> ==== 5. వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి... ====<br /> <br /> <br /> ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై<br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల<br /> <br /> మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. <br /> <br /> ===== ....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి? =====<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు<br /> <br /> మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు<br /> <br /> పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద<br /> <br /> ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు<br /> <br /> ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో<br /> <br /> ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.<br /> <br /> <br /> &quot;వన్-హెల్త&quot; విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను<br /> <br /> మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం<br /> <br /> దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,<br /> <br /> జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా<br /> <br /> పని చసవారితో చరెండ. &quot;వన్-హెల్త&quot; విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ<br /> <br /> ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.<br /> <br /> <br /> అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా<br /> <br /> పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల<br /> <br /> ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత<br /> <br /> 1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత<br /> <br /> 2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల<br /> <br /> ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం<br /> <br /> మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక<br /> <br /> వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం<br /> <br /> పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద<br /> <br /> వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల<br /> <br /> వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్ <br /> <br /> (8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది<br /> <br /> అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=592 2021-10-11T15:39:22Z

<p>NS Prasad: /* 4. అెంతరాతీయ చరచలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> ===='''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?'''====<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> ===='''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?'''====<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> ==== 4. అెంతరాతీయ చరచలు ====<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ===== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? =====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.<br /> <br /> ===== B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి? =====<br /> జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.<br /> <br /> <br /> 2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను<br /> <br /> ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని<br /> <br /> ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన<br /> <br /> వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి<br /> <br /> కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.<br /> <br /> ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.<br /> <br /> <br /> 2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని<br /> <br /> కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.<br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.<br /> <br /> కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.<br /> <br /> <br /> జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి<br /> <br /> జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం<br /> <br /> మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు<br /> <br /> జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర<br /> <br /> ల్దు.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు<br /> <br /> చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=591 2021-10-11T15:34:21Z

<p>NS Prasad: /* 3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?''' ==<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> == '''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?''' ==<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.<br /> <br /> == 4. అెంతరాతీయ చరచలు ==<br /> ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై<br /> <br /> చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి<br /> <br /> తెలుసుకుెంటాము.<br /> <br /> ==== A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి? ====<br /> <br /> <br /> శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో<br /> <br /> రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.<br /> <br /> ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు<br /> <br /> జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా<br /> <br /> దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,<br /> <br /> <br /> 2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు<br /> <br /> వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా<br /> <br /> ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు<br /> <br /> పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను<br /> <br /> పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు<br /> <br /> అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం &quot;జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన<br /> <br /> ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:<br /> <br /> # ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం<br /> <br /> చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.<br /> <br /> 2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050<br /> <br /> న్నటికి దేశాలు &quot;నికరెంగా-సున్నా&quot; సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల<br /> <br /> దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను<br /> <br /> ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ. <br /> <br /> <br /> గత కొనిా సెంవతసరలుగా... <br /> <br /> * 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును<br /> <br /> పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.<br /> <br /> * యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం<br /> <br /> వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.<br /> <br /> * 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న<br /> <br /> మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.<br /> <br /> * రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన<br /> <br /> లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.<br /> <br /> * యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.<br /> <br /> <br /> ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా<br /> <br /> నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో<br /> <br /> తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది<br /> <br /> ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.<br /> <br /> <br /> దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి<br /> <br /> తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..<br /> <br /> ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ<br /> <br /> క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050<br /> <br /> న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,<br /> <br /> అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని<br /> <br /> లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల<br /> <br /> సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN<br /> <br /> చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు<br /> <br /> దారితీసుతెంది.<br /> <br /> <br /> పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన<br /> <br /> ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ<br /> <br /> తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో<br /> <br /> జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి. <br /> <br /> <br /> పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)<br /> <br /> రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత<br /> <br /> చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు<br /> <br /> మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.<br /> <br /> <br /> భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.<br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస<br /> <br /> ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం<br /> <br /> చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం<br /> <br /> తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.<br /> <br /> అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను<br /> <br /> మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు<br /> <br /> సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,<br /> <br /> రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను<br /> <br /> ఇపుటికే గురితెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక<br /> <br /> సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో<br /> <br /> సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు<br /> <br /> అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.<br /> <br /> <br /> తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు<br /> <br /> దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ<br /> <br /> సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక<br /> <br /> వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=590 2021-10-11T15:18:45Z

<p>NS Prasad: /* 2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?''' ==<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> == '''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?''' ==<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.<br /> <br /> == '''3. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?''' ==<br /> ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా<br /> <br /> ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల<br /> <br /> కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా<br /> <br /> &quot;ప్రపెంచ దృషిటకోణలు&quot;.<br /> <br /> <br /> ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ<br /> <br /> దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి<br /> <br /> ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన<br /> <br /> నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో<br /> <br /> ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. &quot;ఆరిథక అభివృదిధ&quot;ని పురోగతికి గుర్పతగా,<br /> <br /> జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట<br /> <br /> కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల &quot;ప్రపెంచ దృకుథ్ెం&quot; కూడా ఇదే. దీని మూలాలు<br /> <br /> మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన<br /> <br /> జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం<br /> <br /> ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ<br /> <br /> ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,<br /> <br /> కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి<br /> <br /> కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.<br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై<br /> <br /> ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం<br /> <br /> ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను<br /> <br /> నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు<br /> <br /> అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,<br /> <br /> వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు<br /> <br /> ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత<br /> <br /> సాధ్ామైెంది. <br /> <br /> <br /> పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,<br /> <br /> ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,<br /> <br /> యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా<br /> <br /> అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా<br /> <br /> ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ<br /> <br /> సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు<br /> <br /> ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.<br /> <br /> <br /> వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో<br /> <br /> ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,<br /> <br /> అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.<br /> <br /> <br /> ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.<br /> <br /> కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా &quot;సెంబెంధాల సెంక్షోభెం&quot; అని పిలుసాతర్ప.<br /> <br /> సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా<br /> <br /> మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల<br /> <br /> సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు<br /> <br /> విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను<br /> <br /> ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.<br /> <br /> <br /> మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం<br /> <br /> నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని<br /> <br /> సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు<br /> <br /> మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో<br /> <br /> మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.<br /> <br /> అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ<br /> <br /> ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా<br /> <br /> ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు<br /> <br /> &quot;సమగ్ర సెంపద&quot; (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది<br /> <br /> అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది. <br /> <br /> అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా<br /> అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=589 2021-10-11T15:10:41Z

<p>NS Prasad: /* 2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే...? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?''' ==<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> == '''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?''' ==<br /> మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?<br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ<br /> <br /> విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.<br /> <br /> ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన<br /> <br /> తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక<br /> <br /> జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,<br /> <br /> ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల<br /> <br /> కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా<br /> <br /> తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం<br /> <br /> వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం<br /> <br /> కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం<br /> <br /> కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత<br /> <br /> చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను<br /> <br /> న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది. <br /> <br /> <br /> పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే<br /> <br /> రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల<br /> <br /> నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల<br /> <br /> ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం<br /> <br /> వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.<br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ<br /> <br /> అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో<br /> <br /> వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.<br /> <br /> <br /> ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి<br /> <br /> సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల <br /> <br /> దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము. <br /> <br /> <br /> జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....<br /> <br /> సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో<br /> <br /> దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,<br /> <br /> ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి<br /> <br /> భినామైనది.<br /> <br /> <br /> ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు<br /> <br /> ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక<br /> <br /> చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.<br /> <br /> <br /> అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి<br /> <br /> రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు<br /> <br /> 1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం<br /> <br /> ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.<br /> <br /> <br /> సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో<br /> <br /> అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం<br /> <br /> ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన<br /> <br /> జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు<br /> <br /> పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన<br /> <br /> జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.<br /> <br /> <br /> అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా<br /> <br /> వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా<br /> <br /> సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.<br /> <br /> <br /> శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక<br /> <br /> దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,<br /> <br /> ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=588 2021-10-11T14:58:55Z

<p>NS Prasad: /* కీలకమైన విషయాలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> == '''1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?''' ==<br /> ‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల<br /> <br /> గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ<br /> <br /> మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం. <br /> <br /> <br /> భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో<br /> <br /> సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో<br /> <br /> ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో<br /> <br /> ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి). <br /> <br /> <br /> గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా<br /> <br /> ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు<br /> <br /> ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస<br /> <br /> వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.<br /> <br /> <br /> మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ<br /> <br /> ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం<br /> <br /> చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో<br /> <br /> భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత<br /> <br /> లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.<br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..<br /> <br /> పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు<br /> <br /> ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,<br /> <br /> వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.<br /> <br /> <br /> కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత<br /> <br /> పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు<br /> <br /> ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,<br /> <br /> తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి. <br /> <br /> == '''2. పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే...?''' ==</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=587 2021-10-11T14:55:59Z

<p>NS Prasad: /* కీలకమైన విషయాలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.<br /> <br /> * భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.<br /> <br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం<br /> <br /> చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ<br /> <br /> సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత<br /> <br /> లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.<br /> <br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన<br /> <br /> మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు<br /> <br /> సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత<br /> <br /> వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది<br /> <br /> నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం<br /> <br /> ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి. <br /> <br /> <br /> 1. వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=586 2021-10-11T14:54:33Z

<p>NS Prasad: /* కీలకమైన విషయాలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.<br /> <br /> * 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.<br /> <br /> * ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C<br /> <br /> వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ<br /> <br /> భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది. <br /> <br /> * ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)<br /> <br /> గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస<br /> <br /> ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం<br /> <br /> 3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.<br /> <br /> * పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే<br /> <br /> విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం<br /> <br /> న్నమమాత్రమే. <br /> <br /> <br /> ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా<br /> <br /> పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో<br /> <br /> ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని<br /> <br /> పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=585 2021-10-11T14:52:19Z

<p>NS Prasad: /* కీలకమైన విషయాలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.<br /> <br /> * జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప. <br /> <br /> <br /> ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన<br /> <br /> సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా<br /> <br /> కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ<br /> <br /> సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా<br /> <br /> శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా<br /> <br /> మారయి. <br /> <br /> * ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల<br /> <br /> విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు. <br /> <br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,<br /> <br /> యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు<br /> <br /> కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస<br /> <br /> వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప. <br /> <br /> * గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C<br /> <br /> (3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం<br /> <br /> తపుదు. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ<br /> <br /> టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి<br /> <br /> చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని<br /> <br /> తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని<br /> <br /> విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=584 2021-10-11T14:46:24Z

<p>NS Prasad: /* కీలకమైన విషయాలు */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> <br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.<br /> <br /> <br /> భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత<br /> <br /> చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి<br /> <br /> శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ<br /> <br /> కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది. <br /> <br /> <br /> భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా<br /> <br /> దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది<br /> <br /> అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై<br /> <br /> దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది. <br /> <br /> <br /> ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.<br /> <br /> అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ<br /> <br /> వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి. <br /> <br /> <br /> భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,<br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,<br /> <br /> జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది. <br /> <br /> <br /> జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి<br /> <br /> వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=583 2021-10-11T14:43:32Z

<p>NS Prasad: /* సారెంశెం అవలోకనెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> == '''సారెంశెం అవలోకనెం''' ==<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల<br /> <br /> మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం<br /> <br /> గమన్నరహెం. <br /> <br /> ==== కీలకమైన విషయాలు ====<br /> <br /> * శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు<br /> <br /> కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా<br /> <br /> వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా<br /> <br /> అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> * కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల<br /> <br /> జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.<br /> <br /> * వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం<br /> <br /> చూపనుెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=582 2021-10-11T14:39:37Z

<p>NS Prasad: /* సారెంశెం అవలోకనెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> ==== సారెంశెం అవలోకనెం ====<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.<br /> <br /> <br /> వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి<br /> <br /> సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,<br /> <br /> ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల<br /> <br /> సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా<br /> <br /> కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=581 2021-10-11T14:39:08Z

<p>NS Prasad: /* సారెంశెం అవలోకనెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> ==== సారెంశెం అవలోకనెం ====<br /> 2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?<br /> <br /> <br /> ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ<br /> <br /> పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం<br /> <br /> భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.<br /> <br /> భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం<br /> <br /> ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,<br /> <br /> జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు<br /> <br /> సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ<br /> <br /> కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=580 2021-10-11T14:38:40Z

<p>NS Prasad: /* సమాచార వనర్పల పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.<br /> <br /> ==== సారెంశెం అవలోకనెం ====</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=579 2021-10-11T14:37:59Z

<p>NS Prasad: /* సమాచార వనర్పల పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.<br /> <br /> <br /> ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను<br /> <br /> మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా<br /> <br /> తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ. <br /> <br /> <br /> ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి. <br /> <br /> <br /> ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను<br /> <br /> ° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=578 2021-10-11T14:37:00Z

<p>NS Prasad: /* సమాచార వనర్పల పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.<br /> <br /> <br /> ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప<br /> <br /> చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్<br /> <br /> అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. <br /> <br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి<br /> <br /> సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=577 2021-10-11T14:32:16Z

<p>NS Prasad: /* సమాచార వనర్పల పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.<br /> <br /> భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా<br /> <br /> ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,<br /> <br /> సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా<br /> <br /> సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.<br /> <br /> కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా<br /> <br /> కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=576 2021-10-11T14:31:46Z

<p>NS Prasad: /* గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.<br /> <br /> ==== సమాచార వనర్పల పరిచయెం ====<br /> గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార<br /> <br /> దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన<br /> <br /> సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=575 2021-10-11T14:31:02Z

<p>NS Prasad: /* గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు<br /> <br /> ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే<br /> <br /> కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని<br /> <br /> పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక<br /> <br /> దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే<br /> <br /> సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది<br /> <br /> వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు<br /> <br /> జరపనుెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=574 2021-10-11T14:30:04Z

<p>NS Prasad: /* గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====<br /> 2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న<br /> <br /> ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=573 2021-10-11T14:29:35Z

<p>NS Prasad: /* సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.<br /> <br /> ==== గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే ====</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=572 2021-10-11T10:29:58Z

<p>NS Prasad: /* సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====<br /> నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు<br /> <br /> చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.<br /> <br /> సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా<br /> <br /> పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక<br /> <br /> జర్పగుతెంది.</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=571 2021-10-11T07:35:50Z

<p>NS Prasad: /* పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల<br /> <br /> ==== సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి? ====</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=570 2021-10-11T07:35:08Z

<p>NS Prasad: /* పరిచయెం */</p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==<br /> వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=569 2021-10-11T07:34:14Z

<p>NS Prasad: </p> <hr /> <div>== పరిచయెం ==</div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Information_Booklet_Telugu&diff=568 2021-10-11T07:33:43Z

<p>NS Prasad: Blanked the page</p> <hr /> <div></div>

NS Prasad https://wiki.globalassembly.org/index.php?title=Community:Contextualized_and_Translated_Versions_Telugu&diff=531 2021-10-09T08:36:08Z

<p>NS Prasad: </p> <hr /> <div>= Page Title =<br /> <br /> == Heading 1 ==<br /> this is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 2 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 3 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 4 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 1 ==<br /> this is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 2 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 2 ==<br /> this is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 3 ==<br /> this is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 4 ==<br /> this is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 5 ==<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 2 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 3 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 6 ==<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 2 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 3 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 4 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> ==== This is a subheading 5 ====<br /> This is a normal paragraph<br /> <br /> == This is another Heading 7 ==<br /> This is a normal paragraph</div>

NS Prasad