Community:Information Booklet Telugu

పరిచయెం

వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై చరిచెంచెందుకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన వారి సమావేశెం ఈ గ్లోబల్ అసెంబ్ల

సిటిజెన్స అసెంబ్లో అెంటే ఏమిటి?

నిరిిషట అెంశానిా తెలుసుకునెందుకు, తీసుకోగలిగిన చరాలపై చరిచెంచెందుకు, ప్రభుతాాలకు, నతలకు తగిన ప్రతిపాదనలు

చసెందుకు, విసృత సాథయి మార్పులను పురికొల్ుెందుకు భినా రెంగాలకు చెందిన పౌర్పల సమావేశెం ఈ సిటిజెన్స అసెంబ్లో.

సిటిజెన్స అసెంబ్లో సభుాలు ఆయా ప్రెంతాల (దేశెం ల్దా నగరెం.. ఈ విషయెంలో ప్రపెంచెం) సూక్ష్మ ప్రతినిథ్ాెంగా

పరిగణెంచవచ్చచ. వయసు, ఆదాయెం, విదాారహతలు, స్త్రీ/పుర్పషుడు అనా భినా భౌగ్లళిక అెంశాల ప్రతిపదికన ఎెంపిక

జర్పగుతెంది.

గ్లోబల్ అసెంబ్లో అెంటే

2021 న్నటి గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో..: వెంద మెంది సభుాలునా కోర సిటిజెన్స అసెంబ్లో, సాథనిక సమూహా అసెంబ్లోలను ఎవరైన్న

ఎకకడైన్న నిరాహెంచవచ్చచ. మరిెంత మెందికి అవగాహన కలిుెంచెందుకు సాెంసృ‍్ కతిక కారాక్రమాలు

ఈ ఏడాది చివరిల ఐకారజా సమితి నిరాహెంచనునా భారీ సమావేశాలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రపెంచదేశాల నతలతో జరిగే

కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (సీఓపీ26) వీటిలోో ఒకటి. రెండోది జీవవైవిధ్ాత సదసుస. దీనిా సీఓపీ15 అని

పిలుసాతర్ప. ఈ రెండు సమావేశాల సన్నాహకెంగా కోర అసెంబ్లో ప్రపెంచ జన్నభాకు ప్రతినిథ్ాెం వహెంచలా వెంద మెందిని ఒక

దగగరకు చర్పస్తెంది. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల గురిెంచి నర్పచకునెందుకు, ఈ ఏడాది నవెంబర్పలో గాోసగౌలో జరిగే

సీఓపీ26 సమావేశాలోో తమ ఆలోచనలను, సెందేశాలను చర్చెందుకు వీర్ప ప్రయతిాసాతర్ప. గ్లోబల్ అసెంబ్లో ఈ ఏడాది

వాతావరణ, పరావరణ సమసాలను, నిసాుక్షికెంగా ప్రభావశీలతతో ఎలా పరిషకరిెంచాలి? అనా అెంశెంపై చరచలు

జరపనుెంది.

సమాచార వనర్పల పరిచయెం

గ్లోబల్ అసెంబ్లో చరచల, జ్ఞాన సముపారాన దశలోో సాయెంగా ఉెండెందుకు ఉదేిశెంచిన సమాచార వనర్పల శ్రేణలో ఈ సమాచార

దసాతవేజు ఒకటి. దీని ఉదేిశెం వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలపై మీర్ప మీదైన అభిప్రయానిా ఏరురచ్చకునెందుకు తగిన

సమాచారెం, గణెంకాలు ఇవాడెం.

భవిషాతతలో మీ ఆలోచనలను మరిెంత దృఢపరచ్చకునెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజు ఒక ప్రరెంభ వేదికగా

ఉపయోగపడుతెందనాది మా ఆశ, ఆకాెంక్ష్. ఇెందులోని ఏ అెంశాన్లాన్న మీర్ప సవాలు చయవచ్చచ. మీ ప్రశాలకు,

సెందేహాలను గ్లోబల్ అసెంబ్లో ముకాతయిెంపుల ముెంగిటికి తేవచ్చచ కూడా. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలనవి చాలా

సెంకిోషటమైన అెంశాలు. చారిత్రిక, సామాజిక, ఆరిథక, రజకీయ అెంశాలనిాెంటితో ప్రసుతత, గత కాలాలతో సెంబెంధ్ెం ఉనావి.

కొనిాసార్పో ఇవనీా ఆధునిక కాలపు సమసాలని అనిపిెంచిన్న వీటి మూలాలు మాత్రెం ఎనోా తరల ముెందువని చపువచ్చచ. ల్దా

కనీసెం రెండు శతాబ్దిల వెనుక వీటికి బ్లజెం పడెందని అనవచ్చచ.


ఈ దసాతవేజు వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలకు సెంబెంధిెంచిన కొనిా ముఖ్ామైన అెంశాలను పరిచయెం. దీనిా తయార్ప

చసెందుకు నిపుణుల కమిటీ తమ జ్ఞాన్ననిా, ఆలోచనలను వెచిచెంచిెంది. ముసాయిదా తయారీ ప్రక్రియ వివరలు గ్లోబల్

అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి.


వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల విషయెంలో తెలుసుకోవాలిసన అెంశాలు చాలాన ఉన్నాయి. ప్రముఖ్మైన వాటికి

సెంబెంధిెంచిన వాసతవాలు, అెంక్లు సెంక్షిపతెంగా, చదివిెంచలా ఇచచెందుకు ఈ సమాచార దసాతవేజులో గటిట ప్రయతాెం చశాము.


ఈ సమాచార దసాతవేజు మొతాతనిా ఏకబిగిన చదవాలిసన అవసరమేమీ ల్దు. అవసరమైనపుుడు అవసరమైన అెంశాలను

మాత్రమే చదువుకునలా దీనిా తయార్ప చశాము. గ్లోబల్ అసెంబ్లోలో మీరూ పాలుపెంచ్చకుెంటెంటే ఇది మీరూ కూడా

తగురీతిలో చరచలోో భాగెం వహెంచెందుకు ఉపయుకతెంగా ఉెంటుెందనాది మా ఆశ.


ఈ పుసతకానికి తోడుగా వీడయోలు, యానిమేషనుో, ప్రెజెెంటేషనుో, కళాకృతలు, సజీవ సాక్ష్యాలు, వాాఖ్ాలు మరినిా గ్లోబల్

అసెంబ్లో వెబసైటలో అెందుబ్దటులో ఉన్నాయి. ఈ సమాచార దసాతవేజు తయారీ సెందరభెం, ఇతర భాషల అనువాదాలు గ్లోబల్

అసెంబ్లో వికీలో లభిసాతయి.


ప్రముఖ్ెంగా ఉనా పదాల అరథలు ఈ దసాతవేజు చివరలో ఉనా గాోసరీ విభాగెంలో లభిసాతయి. దసాతవేజు మొతతెంలో ఉష్ణోగ్రతలను

° Cలలో ఇవాడెం జరిగిెంది. ఫారన్హీటలోకి మార్పచకుని చదవాలనుకుెంటే గాోసరీ విభాగానిా చూడెండ.

సారెంశెం అవలోకనెం

2050 లో ప్రపెంచెం ఎలా ఉెండబోతోెంది?


ఇపుుడు పుటిటన ప్రతి బిడడ మానవ కారణలతో ఏరుడడ వాతావరణ మార్పులు, పరావరణ న్నశనెం తాలూకూ

పరిణమాలనిాెంటినీ ఎదురోకవాలిస వసుతెంది. ఇపుుడు ప్రశా ‘‘అయితే’’ అనాది కాదు. ‘‘ఎెంత మేరకు?’’ అనాదే. ఈ కాలెం

భవిషాతత తరల ప్రజలు ఎెంత మేరకు ప్రభావితమవుతార్ప అనాది ఈ రోజు మనెం చసాతమనా దానిపై ఆధారపడ ఉెంది.

భూతాపోనాతి, జీవవైవిధ్ాెంలో నషటెం కొెంత భవిషాతతలోన జరగనునాపుటికీ వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస సమయెం

ఇెంకా మిెంచిపోల్దు. వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాల కారణెంగా సెంభవిెంచ విపరీత పరిణమాలను నివారిెంచెందుకు,

జీవవైవిధాానిా కాపాడుకునెందుకు కొెంత అవకాశెం ఇపుటికీ ఉెంది. చారిత్రక మూలాలునా ఈ సెంక్షోభాలను ఈ కాలపు

సమాజ పోకడలకు కారణమైన ప్రపెంచిక దృకుథాలతో అనుసెంధానిెంచవచ్చచ. మనిషి ప్రకృతిలో భాగమే కాదు.. మనుగడ

కోసెం దానిపై ఆధారపడడ వాడు కూడా.


వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతలో నషటెం, నల న్నణాత క్షీణెంచడెం, గాలి, నీటి కాలుషాెం అనీా ఒకదానితో ఒకటి

సెంబెంధ్ెం ఉనావే. ఈ అెంశాలపై ఎలాెంటి చరాలు తీసకుెంటామనా దానిపై భూమీీద అనిా ప్రెంతాలోోని ప్రజల జీవన న్నణాత,

ప్రసుతత, భవిషాత తరలకు భరోసా ఆధారపడ ఉెంది. పునర్పతాుదక ఇెంధ్న వనర్పలకు మళ్ోడెం, పరావరణ వావసథల

సెంరక్ష్ణ, పునర్పదధరణ, ప్రకృతితో మనిషి సెంబెంధానికి కొతత, మెర్పగైన మారగలను అనాషిెంచడెం రనునా రోజులోో చాలా

కీలకెం కానుెంది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరాలకు ప్రపెంచెం నలుమూలలకు చెందిన ప్రజల

మదితెందని ఇటీవలి సర్ా ఒకటి తెలిపిెంది. కోవిడ-19 కషట కాలెంలోనూ ప్రజలు ఈ రకమైన అభిప్రయెం వాకతెం చయడెం

గమన్నరహెం.

కీలకమైన విషయాలు

  • శలాజ ఇెంధ్న్నలను విచచలవిడచగా మెండెంచడెం వెంటి మానవ చరాలు భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేెందుకు

కారణమవుతోెంది. పెరిగిన ఉష్ణోగ్రతలు కాసాత మన వాతావరణనిా ప్రభావితెం చస్తెంది. సరిచయల్నెంతగా

వాతావరణ ధోరణులోో మార్పులు చోటు చసుకుెంటున్నాయి. ప్రసుతతెం మనెం ఎలాెంటి చరాలు తీసుకుెంటామనా

అెంశెంపై భవిషాతతలో మరిెంత భయెంకరమైన వాతావారణ మార్పులను నివారిెంచడెం ఆధారపడ ఉెంది.

  • కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణలనిాెంటి ఫలితెంగా మొకకలు, జెంతవుల

జీవజ్ఞతలు దాదాపు పది లక్ష్లు ఇపుుడు తమ ఉనికిని కోలోుయే సిథతికి చర్పకున్నాయి.

  • వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్ాతకు కలిగే నషటెం మనిషి ఆహార, జల భద్రతలతోపాటు ఆరోగాెంపై కూడా ప్రభావెం

చూపనుెంది.


భూ వాతావరణెంలో పేర్పకుపోతనా అదనపు గ్రీన్హౌస వాయువులు వాతావరణ మార్పులకు ప్రధాన కారణెం. మనిషి ఉతుతిత

చసుతనా గ్రీన్హౌస వాయువులోో కారబన్ డైయాక్లసడ (CO2) ప్రధానమైెంది. విదుాతత, రవాణల కోసెం పెట్రోలు, డీజిల్ వెంటి

శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచినపుుడు ఈ విష వాయువు ఉతుతిత అవుతోెంది. రెండు శతాబ్దిలుగా జర్పగుతనా ఈ ప్రక్రియ

కారణెంగా భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 1.2 ° C ల్దా 2.16 డగ్రీల ఫారన్హీట (° F) వరకూ పెరిగిెంది.


భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రత 21వ శతాబిెంలో 2 ° C (3.6°F) కెంటే ఎకుకవగా పెర్పగుతెందని శాస్త్రవేతతలు గురితెంచార్ప. రనునా

దశాబ్దిలోో కారబన్డైయాక్లసడతో పాటు ఇతర గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచకపోతే ఇది

అనివారామవుతెంది. 2 ° C అెంటే మరీ ఎకుకవ కాదని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. కోట్ో మెంది ప్రజల జీవితాలు, జీవనోపాధులపై

దీని ప్రభావెం కచిచతెంగా ఉెండబోతోెంది.


ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతెంటే భూమీీద వడగాడుులు, కారిచచ్చచలు, పెంట్ నషటెం తరచూ జరిగే పరిసిథతి ఉనాటుో లెకక.

అెంతేకాదు.. వానలు పడ తీర్పలో భారీ మార్పులు వసాతయి. కొనిా ప్రెంతాలోో ఎకుకవగా, కొనిా ఇతర ప్రెంతాలోో అతితకుకవ

వానలు కుర్పసాతయి. ఫలితెంగా అకాల కరవులు, వరదలు సామానామవుతాయి.


భూమీీద మానవ చరాలు మొకకలు, జెంతవులు, శలెంధ్రాలు ఇతర సూక్ష్మ జీవజ్ఞలానిా సరాన్నశనెం చసుతన్నాయి. కాలుషాెం,

వాతావరణ మార్పులు, సహజ జీవావాసాల విధ్ాెంసెం, శోషణల కారణెంగా భూమీీద ఉనా దాదాపు 80 లక్ష్ల మొకకలు,

జెంత జీవజ్ఞతలోో పది లక్ష్ల ఉనికికి ముపుు వచిచెంది.


జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత తగగడెం జీవావరణ వావసథలను బలహీన పర్పసుతెంది. ఫలితెంగా జీవజ్ఞతలు వాాధులు, ప్రకృతి

వైపరీతాాలకు గురయేా అవకాశాలు ఎకుకవ అవుతాయి. వీటి దాార అెందే మానవ సెంక్షేమ ఫలాలూ తగిగపోతాయి.

  • జీవవైవిధ్ాత లోపెం ప్రభావెం నలపై తకుకవే. ఎెందుకెంటే నల నిరాహణను సాథనికులు చపడుతెంటార్ప.


ప్రపెంచపు జీవవైవిధ్ాతతో ఎకుకవ భాగెం ప్రజల సెంప్రదాయాలోోన ఉెంది. ప్రకృతితో మమేకమై జీవిెంచడెం ఎలాగ్ల గిరిజన

సెంసకృతికి యుగాలుగా తెలుసు. జీవావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచ్చకునెందుకు, పునర్పదధరిెంచెందుకు, జీవవైవిధాానిా

కాపాడెందుకు అవసరమైన విలువైన విజ్ఞానెం కూడా వీరి వదిన ఉెంటుెంది. అయితే వలసరజ్ఞాలు, వివక్ష్ల కారణెంగా ఈ

సమాజ్ఞలు వార్ప బలవెంతెంగా తమ జీవనోపాధులను వదిల్సుకోవాలిస వచిచెంది. ల్దా వాతావరణ మార్పుల కారణెంగా

శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది. ఫలితెంగా ఈ ప్రతేాకమైన సెంసకృతలు, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికి ప్రశాారథకెంగా

మారయి.

  • ధ్నిక దేశాలు చారిత్రాతీకెంగా ఎకుకవ గ్రీన్హహస వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. అెందుకే వాతావరణ మార్పుల

విషయెంలో బ్దధ్ాత అనిా దేశాలపై సమానెంగా ఏమీ ల్దు.


శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం ఆరిథక అభివృదిధతో ముడపడ ఉనా అెంశెం. ఫలితెంగా అమెరికా, యునైటెడ కిెంగడమ,

యూరోపియన్ యూనియన్లోని ధ్నిక దేశాలు కాలక్రమెంలో భారీ మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు

కారణమయాాయి. జన్నభా పెర్పగుదల కారణెంగా భారత, చైన్న లాెంటి దేశాలు ఈ ధ్నిక దేశాల అభివృదిధ బ్దట్లోన నడవాలిస

వసుతెంది. దీెంతో ఏటా మరిెంత మెంది శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండచెండెం కొనసాగిసుతన్నార్ప.

  • గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలకు వేగెంగాన కాకుెండా... గణనీయెంగా కళ్ోెం పడతేగానీ భూతాపోనాతిని 2 ° C

(3.6°F) ల్దా అెంతకెంటే తకుకవకు పరిమితెం చయల్ము. ఇదే జరిగితే మానవ సెంక్షేమెంపై గణనీయమైన ప్రభావెం

తపుదు.


వాతావరణ మార్పులు మన జీవితాలను అసిథరెం చససాతయి. ఇలాెంటి అసెందిగధతలోో ‘‘టిపిుెంగ పాయిెంట’’ ఒకటి. వాతావరణ

టిపిుెంగ పాయిెంటుో అెంటే.. ఇక సరిదిదుికోల్ని సిథతి అని చపాులి. వాతావరణ మార్పుల ఫలితెం ఈ సరిదిదుికోల్ని సిథతికి

చరితే డోమినోస మాదిరిగా ప్రపెంచెం మొతతమీీద ప్రభావెం ఉెంటుెంది. ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటను చరిన తర్పవాత ఒకదాని

తర్పవాత ఒకటి మొదలయేా సెంఘట్నలు... మనుషులతోపాటు అనక జీవజ్ఞతలు కూడా ఈ భూమీీద మనుగడ సాగిెంచల్ని

విధ్ెంగా మారిపోతాయి. అయితే ఈ టిపిుెంగ పాయిెంటకు మనెం ఎపుుడు చరతామనాది సైన్స సుషటెంగా చపుల్ని అెంశెం.

  • 2015లో పాారిసలో జరిగిన సమావేశెంలో భూతాపోనాతిని రెండు డగ్రీల సలిసయసకు పరిమితెం చసెందుకు... 1.5° C కు పరిమితెం చయగలిగితే మరీ మెంచిదని ప్రభుతాాధినతలు అెంగీకరిెంచార్ప.
  • ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (ఐపీసీసీ) అెంచన్న ప్రకారెం 2040 న్నటికి భూతాపెం 1.5 ° C

వరకూ పెరగవచ్చచ. కానీ రెండు డగ్రీల సలిసయస పెరగడెం రనునా దశాబిెంలో ఎెంత మొతతెం కారబన్డైయాక్లసడ

భూవాతావరణెంలోకి చర్పతెందనా అెంశెంపై ఆధారపడ ఉెంది.

  • ప్రపెంచవాాపతెంగా ఉనా దేశాల దాార ప్రసుతత ప్రతిజా చసత ('జ్ఞతీయెంగా' నిరోయిెంచబడన రచనలు అని పిలవబడవి)

గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరలను తగిగెంచడానికి వార్ప ప్రయతాాలు చసాతరో ల్దో ఇెంకా తెలియదు. 2015 పారిస

ఒపుెందెం యొకక లక్ష్యెం 2 ° C పరిమితెం చయాలని తీరీనిెంచిన్న, గ్లోబల్ వారిీెంగ వలో ప్రపెంచవాాపతెంగా కనీసెం

3 ° C (5.4 ° F) కి దారితీస అవకాశెం ఉెంది.

  • పాారిస అగ్రీమెెంటలో పలు వాగాిన్నలు చసిన పేద దేశాలు వాటిని అమలు చస అవకాశాలు తకుకవే. ఎెందుకెంటే

విదేశాల నుెంచి అెందే ఆరిథక సాయెంపై వీర్ప ఆధారపడ ఉన్నార్ప. ఇపుటివరకూ అెందిన అెంతరాతీయ సహకారెం

న్నమమాత్రమే.


ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఆయా దేశాలు తాము చసిన వాగాధన్నలను (గ్రీన్హౌస వాయువుల తగిగెంపునకు) మరిెంత పెెంచాలిస ఉెండగా

పాారిస అగ్రిమెెంట తర్పవాత కొెంత పురోగతి సాధిెంచాము. అయితే ఇది భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు పరిమితెం చస సాథయిలో

ల్దు. ఇపుుడునా అెంచన్నల ప్రకారెం భూతాపోనాతి 2040 న్నటికి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అదనపు చరాలు తీసుకోని

పక్ష్ెంలో ఆ తర్పవాత కూడా కొనసాగుతెంది.

  • వాతావరణ మార్పులు ప్రపెంచ అతావసర సిథతి అని ఇపుుడు యాభై దేశాలోోని 64 శాతెం ప్రజలు నముీతన్నార్ప.
  • భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలను 1.5 ° C కు పరిమితెం చయాలనా లక్ష్యెం న్రవేరలెంటే 2020లో కారబన్డైయాక్లసడ

వాయువుల తగిగెంపు చపుుకోదగగ సాథయిలో ఉెండాలి.


ఈ ఏడాది చివరలో గాోసగౌలో జరిగే సమావేశెంలో ప్రపెంచదేశాల నతలు సమావేశమై వాతావరణ సెంక్షోభ పరిష్కకరనికి ఏెం

చయాలనా అెంశెంపై మరోసారి చరిచసాతర్ప. చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపైన్న చరచలు జర్పగుతాయి. వాతావరణ, పరావరణ

సెంక్షోభాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను ప్రభుతాెం ఇపుటికైన్న అరథెం చసుకోవడెం మొదలుపెటిట తదనుగుణెంగా భవిషాతత

లక్ష్యాలను, కారాచరణను అభివృదిధ చసుకోవాలి.


పాారిస అగ్రిమెెంట దాార లక్ష్యాలను నిరోయిెంచ్చకునా నపథ్ాెంలో గాోసగౌ కైమెట టాక్సస లో దానిా సాధిెంచెందుకు అవసరమైన

మరిెంత విసతృతి సాథయి ప్రణళికను సిదధెం చయాలి. సమీప భవిషాతతలో కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను తగిగెంచెందుకు

సమరథమైన పదధతలపై ఏకాభిప్రయెం సాధిెంచాలి. ఉదాహరణకు.. శలాజ ఇెంధ్న్నల నుెంచి దూరెంగా వెళ్ోడెం దాార, శకిత

వినియోగానిా మెర్పగుపరచడెం ల్దా అట్వీ విసీతరోనికి జర్పగుతనా నష్కటనిా నిలువరిెంచడెం దాారన్న అనాది

నిరోయిెంచ్చకోవాలనామాట్. కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను శూనాసాథయికి తీసుకొసాతమనా వాగాధన్నలను ఆచరణలోకి తేవడెం

ఎలా అనాదానిపై కూడా చరచ జరగాలి.

భాగము - 1

వాతావరణ సెంక్షోభెం అెంటే ఏమిటి?

‘‘వాతావరణ మార్పు’’ అనా దృగిాషయెం అెంటే ఏమిటి? కారణల్మిటి? ప్రసుతత అతావసర పరిసిథతి ఏమిటి? వెంటి అెంశాల

గురిెంచి ఈ విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం.


భూమి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు కాలక్రమెంలో పెరిగేెందుకు వాతావరణ మార్పులకు సెంబెంధ్ెం ఉెంది. గ్రీన్హౌస వాయువులు భారీ

మొతతెంలో వాతావరణెంలోకి చర్పతెండట్ెం దీనికి కారణెం.


భూమి చ్చటట కెంటికి కనిపిెంచకుెండా ఉెండ వాతావరణ పొరలో వేర్ార్ప వాయువులు ఉెంటాయి. ఇెందులోని ఉషో

సమతౌలాానిా మార్చయగల శకితగల నిరిిషట వరగనికి చెందిన వాయువులను ‘‘గ్రీన్హౌస వాయువులు’’ అని పిలుసాతర్ప. వీటిలోో

ప్రధానమైనవి కారబన్ డై యాక్లసడ (పెట్రోలు డీజిల్ వెంటి శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం, అడవులను నరికివేయడాల వలో

ఉతుతిత అవుతెంటుెంది), మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ (ఈ రెండూ విదుాదుతుతిత, వావసాయాల కారణెంగా ఉతుతిత అవుతెంటాయి).


గ్రీన్హౌస వాయువులు మరియు ఊష్ణోగ్రత మదా సెంబెంధానిా అరథెం చసుకునెందుకు ఓ చినా గదిని ఊహెంచ్చకోెండ. బ్దగా

ఎెండగా ఉనాపుుడు అనిావైపులా మూసివేసి ఉనా ఆ గదిలో ఎెండ కారణెంగా వేడ పెరిగిపోతెంటుెంది. కిటికీలు, తలుపులు

ఏవీ ల్కపోవడెం వలో లోపలి వేడ బయట్కు వెళ్లో అవకాశెం కూడా ఉెండదు. ఇదే విధ్ెంగా వాతావరణెంలో గ్రీన్హౌస

వాయువులు ఎకుకవగా ఉెండట్ెం వలో అదనెంగా ఉషోెం అనాది ఉతుతిత అవుతెంటుెంది.


మానవులు విడుదల చస ప్రధాన గ్రీన్హహస వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ (CO2). మానవ కారాకలాపాలు వాతావరణెం నుెండ

ఈ వాయువులను తొలగిెంచ ప్రకృతిలోని అనక భాగాలను అడవులు మరియు నల వెంటివి కూడా అధోకరణెం ల్దా న్నశనెం

చసుతన్నాయి. దాదాపు రెండు వెందల ఏళ్ో క్రితెం నుెంచి ధ్నిక దేశాలు శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం మొదలుపెటిటనెందువలో

భూమి ఉపరితలపు సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 1.2 ° C (2.16°F) వరకూ పెరిగాయి. అది చాలా ఎకుకవ అనిపిెంచనపుటికీ, గత

లక్ష్ సెంవతసరలలో కనీసెం 20 సెంవతసరలు పైగా వెచచని బహుళ్-సెంవతసరల కాలెం ఉన్నాయి.


ఇది చాలా తకుకవ అని అనిపిెంచవచ్చచ కానీ.. ఈ చినా మార్పు కాసాత చాలామెంది జీవితాలపై తీవ్రమైన ప్రభావెం చూపుతోెంది.

ఉష్ణోగ్రతలు పెర్పగుతన్నాయెంటే.. ప్రజలు తరచూ తీవ్రమైన వడగాడుులను అనుభవిసుతన్నారనామాట్. అలాగే కారిచచ్చచలు..

పెంట్లు సక్రమెంగా పెండకపోవడెం జర్పగుతెంటుెందని అరథెం. అెంతేకాకుెండా.. వరషపాతెంలోనూ భారీ మార్పులు

ఉెంటాయని, కొనిా ప్రెంతాలోో అధికెంగా మరికొనిా చోట్ో అససలు ల్కుెండా ఉెంటాయని.. ఇవి కాసాత అకాల కరవు కాట్కాలు,

వరదలకు కారణమవుతన్నాయి.


కరవు కాట్కాలు, వరదలు గతెంలోనూ ఉనాపుటికీ వాతావరణ మార్పు ఫలితెంగా ఇలాెంటి ప్రకృతి వైపరీతాల తీవ్రత మరిెంత

పెర్పగుతెందని వాతావరణ శాస్త్రెం చబుతెంది. దీనివలో ప్రపెంచెంలోని అనిా ప్రెంతాలోోనూ లక్ష్లాది మెంది ప్రజల జీవితాలు

ప్రమాదెంలో పడతాయి. ఇళ్లో కోలోువడెం, మరణలు, గాయపడట్ెం ల్దా తినెందుకు తగినెంత ఆహారెం ల్కపోవడెం,

తాగేెందుకు సాచఛమైన నీర్ప అెందుబ్దటులో ల్కపోవడెం వెంటి పరిణమాలు సెంభవిసాతయి.

పరావరణ సెంక్షోభెం అెంటే..?

మానవ చరాలు మనతోపాటు ఈ భూమిని పెంచ్చకుెంటునా జీవజ్ఞతలపై ఎలాెంటి ప్రభావెం చూపుతోెంది?

మానవ ఆరోగాానికి, సమృదిధలో జీవవైవిధ్ాత ప్రముఖ్ాత ఏమిటి? ప్రపెంచవాాపతెంగా సాథనిక జ్ఞతల పాత్ర ఏమిట్నాది ఈ

విభాగెంలో తెలుసుకుెందాెం.


మానవ ఆరోగాానికి... మన చ్చటట ఉెండ జెంతవులు, మొకకలు, పరావరణలకు మధ్ా సెంకిోషటమైన సెంబెంధ్ెం ఉెంది.

ఫలితెంగా మనుషులు మరీ ముఖ్ాెంగా ధ్నిక దేశాల వార్ప ప్రకృతితో, కొనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలతో వావహరిెంచిన

తీర్ప కారణెంగా వాటి ఉనికి ప్రమాదెంలో పడెంది. జీవ విన్నశనెం చరిత్ర మొతతమీీద ఇపుుడ చాలా వేగెంగా జర్పగుతెండట్ెం

గమన్నరహెం.


జీవవైవిధ్ాత అెంటే... భూమిపై కనిపిెంచ అనిా రకాల జెంతవులు, మొకకలు, సూక్ష్మజీవులు, శలెంధ్రాలనీా కలిపే. ఒకోక

జీవజ్ఞతికి ఆయా జీవావరణ వావసథ ఆరోగాెం విషయెంలో నిరిిషటమైన పాత్ర ఉెంటుెంది. అయితే కాలుషాెం, వాతావరణ మార్పు,

ఆక్రమణ గ్రహాెంతర జ్ఞతలు, సహజ జీవావాసాల దోపిడీ (ఉనాదాని కెంటే ఎకుకవగా చపలు పడుతెండట్ెం వెంటివి)ల

కారణెంగా భూమీీద 80 లక్ష్ల వరకూ జీవజ్ఞతలు ఉెంటే అెందులో పది లక్ష్లు విన్నశన్ననికి దగగరగా ఉన్నాయి.


దీనికి అనక కారణలు ఉన్నాయి. వేర్ార్ప వృక్ష్, పక్షి, జెంత జ్ఞతలకు ఆలవాలమైన అడవులు ప్రపెంచవాాపతెంగా వేగెంగా

తరిగిపోతెండట్ెం వీటిలోో ఒకటి. అడవులను న్నశనెం చసి ఆ ప్రెంతానిా వావసాయెం ల్దా ఇతర మానవ అవసరల కోసెం

వినియోగిెంచడెం ఏటా పెర్పగుతనా విషయెం తెలిసిెందే.


జీవవైవిధ్ాత నశెంచిపోతనాెందుకు ఉనా కారణలోో ఆహార వావసథలు వావసాయెం ప్రధానమైనవి. ఒకక వావసాయెం

కారణెంగాన దాదాపు 24000 జీవజ్ఞతలు విన్నశన్ననికి దగగరవుతనాటుో అెంచన్న. ప్రసుతతెం ప్రపెంచెం మొతతెం ఆహారెం

కోసెం కొనిా రకాల మొకకలపైన ఆధారపడుతన్నాయి. వెందల ఏళ్లోగా అతితకుకవ ఖ్ర్పచతో ఎకుకవ ఆహారనిా ఉతుతిత

చయడెంపై దృషిట కేెంద్రీకరిెంచార్ప. ఈ రకమైన తీవ్రసాథయి వావసాయ ఉతుతిత కాసాత భూమీీద నల, పరావరణ వావసథలను

న్నశనెం చశాయి. నల క్రమేపీ నిరీారామైపోతోెంది.


పైగా ఈ కాలపు వావసాయెం ఎర్పవులు, క్రిమిన్నశనులు, విదుాతత నల, నీర్పలపై ఎకుకవగా ఆధారపడుతెండట్ెం... ఒకే

రకమైన పెంట్ను ఎకుకవగా పెండెంచడెం (మోనో క్రాపిెంగ), అవసరనికి మిెంచి దుకుకలు దునాడెం (భూమి లోపలి పొరల

నిరీణెం పరికరలు, యెంత్రాల కారణెంగా దెబబతిెంటుెంది) వెంటివి అనక పక్షిజ్ఞతలు, క్షీరదాలు, కీట్కాలు ఇతర జీవజ్ఞతల

ఉనికిని ప్రశాారథకెం చశాయి. ఈ జీవజ్ఞతలు గూళ్లో కటుటకున ప్రెంతాలు నశెంచిపోయాయి. బ్రీడెంగ, ఫీడెంగ, గుమికూడట్ెం

వెంటి వాటిలోోనూ తేడాలు వచచశాయి.


జీవజ్ఞతలోో వైవిధ్ాత ల్మి కాసాత పరావరణ వావసథలను బలహీనెం చఆసతయి. వాాధులు, ప్రకృతివైపరీతాాల బ్దరిన పడ

అవకాశాలను పెెంచ్చతాయి. మానవ సెంక్షేమానికి వీటి దాార అెందే సవలూ తగిగపోతాయి. కేనసర వెంటి వాాధుల చికితసలో

వాడ మెందులు చాలా వరకూ ప్రకృతి నుెంచి వచిచనవే. ల్దా అచచెం అలాగే ఉెండ కృత్రిమ ఉతుతతల్.


ఏటికేడాదీ ప్రపెంచ జన్నభా పెర్పగుతనా నపథ్ాెంలో ప్రథ్మిక అవసరలు తీర్పచకునెందుకు పరారవరణెంపై ఆధారపడ వారి

సెంఖ్ా కూడా పెర్పగుతెందని అరథెం చసుకోవాలి. పరావరణ వావసథల న్నశన్ననికి అడుడకట్ట వేయడెం, పునర్పదధరిెంచడాల

దాార వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా పరిమితెం చయకపోతే... రనునా దశాబ్దిలోో జీవవైవిధ్ాత నషటపోయే వేగెం మరిెంత

పెర్పగుతెందనాది సుషటెం. అెందుకే దీనిా ఓ సెంక్షోభెంగా పేర్కెంటున్నాము.


జీవవైవిధ్ాతను కాపాడట్ెంలో గిరిజనులు, సాథనికుల పాత్ర....

సాథనికులు, గిరిజనులకు చెందిన ల్దా వారి నిరాహణలో ఉనా ప్రెంతాలోో జీవవైవిధ్ాత నషటెం సగటు అెంత తీవ్రెంగా ల్దు.


ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 70 దేశాలోోని 37 కోట్ో మెంది గిరిజనులు, సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న. అెంటే ప్రపెంచ జన్నభాలో

దాదాపు ఐదు శాతెం మెంది భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాెంలో 80 శాతానిా రక్షిసుతన్నారనామాట్. బ్దధ్ాతాయుతెంగా జీవిెంచడెం,

ప్రకృతితో ఇచిచపుచ్చచకోవడెం, సామరసాెంగా వావహరిెంచడెం గిరిజనుల సెంసకృతి కాగా.. ఆధిపతా సమాజ్ఞల విలువలు దీనికి

భినామైనది.


ఆరికటిక్స నుెండ దక్షిణ పసిఫిక్స వరకు ఆయా దేశాలు ల్దా ప్రెంతాలోో భినా సెంసకృతలు, జ్ఞతల ప్రజలు వచచెందుకు

ముెందుగాన అకకడ నివసిసుతనా వార్ప సాథనికులు అనాది సాధారణ నిరాచనెం.యుదధెం, ఆధిపతాెం, సిథరపడట్ెం వెంటి అనక

చరాల దాార ఇతర ప్రెంతాల నుెంచి వచిచన వార్ప సాథనికులపై పెతతనెం సాధిెంచగలిగార్ప.


అయితే సాథనికుల జన్నభా ప్రపెంచ జన్నభాలో ఐదు శాతెం మాత్రమే అయిన్న వార్ భూమి ఆధారిత జీవవైవిధ్ాతలో 80 శాతానికి

రక్ష్కులుగా ఉన్నార్ప. ఉదాహరణకు.. పెర్ప దేశెంలోని కుస్క ప్రెంతెంలో ఉెండ కూాచ్చహా ప్రజలు అకకడ పెండ దాదాపు

1400 రకాల బెంగాళ్దుెంప వెంగడాలను పరిరక్షిసూతెండట్ెం గమన్నరహెం. వీర్ప ఈ పని చయని పక్ష్ెంలో ఈ వెంగడాలోో అధికెం

ఇపుటికే అెంతరిెంచిపోయి ఉెండవి.


సైన్స గురితెంచని అనక జ్ఞతల మొకకలు, జెంతవులు, కీట్కాలు ప్రకృతిలో ఇెంకా మిగిల్ ఉన్నాయి. ఈ జీవవైవిధ్ాతలో

అతాధికెం సాథనిక ప్రజలకు చెందిన పూరీాకుల భూమిలోన కనిపిసుతెంది. వీటితో కలిసి సామరసా పూరాకెంగా జీవిెంచడెం

ఎలాగ్ల యుగాలుగా సాథనిక సెంసకృతలకు తెలుసు. అెంతేకాకుెండా.. వీటి పరిరక్ష్ణ, పునర్పదధరణకు సెంబెంధిెంచిన విలువైన

జ్ఞానెం కూడా వీరి వదేి ఉెంది. దేశీయ సెంసకృతలు ప్రకృతికి అనుగుణెంగా జీవిెంచగలిగాయి. సహస్రాబ్దిలు, మరియు

పరావరణ వావసథలను పరిరక్షిెంచడెం మరియు పునర్పదధరిెంచడెం మరియు జీవవైవిధాానిా పెెంపొెందిెంచడెం కోసెం విలువైన

జ్ఞాన్ననిా కలిగి ఉెంటాయి.


అభివృదిధ కారాక్రమాల కారణెంగా సాథనికులు తమ పూరీాకుల నలను, జీవనోపాధులను కోలోువాలిసన పరిసిథతి ఏరుడెంది. ల్దా

వీర్ప వాతావరణ మార్పు సెంబెంధిత విపతతలు ప్రభావెం కారణెంగా వాతావరణ శరణర్పథలుగా మారిపోవాలిస వచిచెంది.

అమెరికా రష్ట్రమైన అలాసాకలో సముద్ర మటాటలు, కారిచచ్చచలు పెరిగిపోతనా కారణెంగా ఇకకడ అతాధిక సెంఖ్ాలో ఉనా

సాథనికులోో కొెందరిని ఇతర ప్రెంతాలకు తరలిెంచాలిస వచిచెంది.


శతాబ్దిలుగా వివక్ష్కు గురవుతెండట్ెం, వలసరజ్ఞాల ఏరుటు వెంటి కారణల వలో సాథనికేతర్పలతో పోలిసత సాథనికులు కటిక

దారిద్రాెంలో ఉెండెందుకు మూడు రటుో ఎకుకవ అవకాశాలున్నాయి. జీవవైవిధ్ాతలో ఏరుడన ఈ సెంక్షోభెం వీరి భవిషాతత,

ప్రతేాకమైన సెంసకృతి, జ్ఞాన వావసథలు, భాషలు, ఉనికిల భవిషాతతోనూ ముడపడ ఉెంది.

వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభాలు చికుకకునాది ఎెందుకు?

ఈ విభాగెంలో గత కొనిా శతాబ్దిలోో ప్రకృతి పట్ో మన వైఖ్రిని శాసిెంచిన కొనిా

ఆధిపతా ‘ప్రపెంచ దృషిటకోణలు’ ... ప్రసుతత వాతావరణ, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఎలా కారణమయాాయో పరిశీలిదాిెం.


వాతావరణెం మరియు జీవవైవిధ్ా సెంక్షోభెం ఒక సెంకిోషట సమసా. అనక రజకీయ, ఆరిథక మరియు సామాజిక సమసాల

కలయిక ఫలితెం. ఈ సవాళ్ోను ఎదురోకవడెంలో ఉనా ఒక ఇబబెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానికి ఆధారమైన కొనిా

"ప్రపెంచ దృషిటకోణలు".


ప్రపెంచ దృషిటకోణెం అనది మన చ్చటట ఉనా ప్రపెంచానిా చూడటానికి మనెం ఉపయోగిెంచ కళ్ోజోడు లాెంటిది. మన ప్రపెంచ

దృషిటకోణెం మన ప్రధాన విలువలు, నమీకాలను సూచిసుతెంది, మనెం ఎలా ఆలోచిసుతన్నామో, ప్రపెంచెం నుెంచి మనెం ఏమి

ఆశసుతన్నామో కూడా ఇదే సిదధెం చసుతెంది. ఇది మన వాకితగత అనుభవాలు, కుటుెంబ్దల, ఉపాధాాయుల నుెంచి అెందిన

నమీకాలు, విలువలు.. పుటిట పెరిగిన సెంసకృతి తాలూకూ నమీకాలు విలువలతో ప్రభావితమవుతెంది. మనెం ప్రపెంచెంతో

ఎలా నడుచ్చకుెంటామో కూడా మన ప్రపెంచ దృషిటకోణెంపై ఆధారపడ ఉెంటుెంది. "ఆరిథక అభివృదిధ"ని పురోగతికి గుర్పతగా,

జీవన ప్రమాణలు మెర్పగుపడుతన్నాయి అనెందుకు సూచికగా తరచూ ఉపయోగిసూతెంటార్ప.


అయితే ఆరిథక అభివృదిధ అన ఆలోచన ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచవచ్చచ, ప్రకృతిని దోపిడీ చయవచ్చచ అనా ప్రపెంచ దృషిట

కోణెం ఆధారెంగా వసూతెంటుెంది. అతాధిక కాలుష్కానిా వెలువరిెంచ దేశాల "ప్రపెంచ దృకుథ్ెం" కూడా ఇదే. దీని మూలాలు

మాత్రెం 400 సెంవతసరల క్రితెం న్నటివని కొెంతమెంది నముీతార్ప. ‘‘శాస్త్రీయ విపోవెం’’ అని చపుుకునా దశ ఈ కాలెంలోన

జరగడెం గమన్నరహెం. ఆన్నటి మేధావులు మానవులు ప్రకృతి కెంటే ఏవిధ్ెంగా గొపువారో, ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం వహెంచడెం

ఎలా మానవ హకోక రశార్ప. మొట్టమొదటిసారిగా వాాపిత చెందిన ఈ రకమైన ఆలోచనలు తర్పవాతి శతాబ్దిలలోనూ

ప్రభావశీలెంగా ఉన్నాయి. చటాటల తయారీ మొదలుకొని సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నల రూపకలున, జీవన శైలి, సెంసకృతలు,

కటుటబ్దటుో వెంటి అనక విషయాలపై ఆన్నటి రచనల ప్రభావెం కనిపిసుతెంది. కొనిా ధ్నిక దేశాలలో నటికీ అవి

కొనసాగుతన్నాయి కూడా. ఈ భావజ్ఞలమే ప్రపెంచవాాపతెంగా ఇతర దేశాలపై కూడా బలవెంతెంగా ర్పదిబడెంది.


పారిశ్రామిక విపోవెం మొదలైన న్నటి నుెంచి సైన్స మరియు టెకాాలజీలో వచిచన పురోగతి సెంపనా దేశాల ప్రజలు ప్రకృతిపై

ప్రతాక్ష్ెంగా ఆధారపడటానిా తగిగెంచిెంది. లక్ష్లాది మెంది ప్రజలు నగరలకు వలస వెళిో ఫాాకటరీలోో పని చయడెం

ప్రరెంభిెంచార్ప, అకకడ వార్ప నలతో పనిచయడానికి, చతలతో పనిముటుో తయార్ప చయడానికి బదులుగా యెంత్రాలను

నడపిెంచార్ప. ఈ కాలెంలో ఆవిరితో నడచ రైలిెంజనుో, వాహన్నలు, విదుాత బలుబ వెంటి కొతత సాెంకేతిక పరిజ్ఞాన్నలు

అెందుబ్దటులోకి రవడెంతో ప్రజల జీవితాలు వేగెంగా మారిపోయాయి. యాభై ఏళ్ో క్రితెం న్నటితో పోలిసత మొబైల్ ఫోన్లు,

వాకితగత కెంపూాట్ర్పో, ఇెంట్రాట మన జీవితాలను ఎలా మార్చశాయో అలాగనామాట్. కొనిా టెకాాలజీల దాార ఇెంతకు

ముెందు సాధ్ాెం కాని విధ్ెంగా ప్రకృతిపై ఆధిపతాెం చలాయిెంచెందుకు, మరిెంత ఎకుకవ దోపిడీ చసెందుకు వనర్పల వెలికితీత

సాధ్ామైెంది.


పారిశ్రామిక విపోవెం పుణామా అని శలాజ ఇెంధ్న్నల మైనిెంగ భారీ సాథయిలో మొదలైెంది. ఫలితెంగా వెందేళ్ో వరకూ విదుాతత,

ఇతర శకిత అవసరల కోసెం శలాజ ఇెంధ్న్నలను మెండెంచడెం సాధారణమైెంది. ఆరిథక అభివృదిధకి దారితీసిెంది. దీని ఫలితెంగా,

యుఎస, యుకే వెంటి ధ్నిక దేశాలు, యూరోపియన్ యూనియన్లోని దేశాలు కాలక్రమేణ అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస

వాయువులను ఉతుతిత చశాయి. ఇపుుడు చైన్న భారతదేశెం వెంటి దేశాలు అభివృదిధ పేరిట్ సెంపనా దేశాల మారగనిా

అనుసరిసుతన్నాయి, దీెంతో ఏటా శలాజ ఇెంధ్న్నలపై ఆధారపడ వార్ప ఎకుకవ అవుతన్రాను. వేగెంగా అభివృదిధ చెందుతనా

ఆరిథక వావసథతో చైన్న గ్రీన్హౌస ఉదాగరల విషయెంలో ప్రపెంచెంలోన మొదటిసాథన్ననికి చరిెంది. చారిత్రాతీకెంగా చూసత ఈ

సాథనెం అమెరికాది. అెంటే గతెంలో ఈ దేవెం అతాధిక మొతతెంలో గ్రీన్హౌస వాయువులను విడుదల చసిెంది. గ్రీన్హౌస వాయు

ఉదాగరలకు బ్దధుాలైన టాప ఐదు దేశాలోో ఒకటైన అమెరికాలో తరలసి కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలూ ఎకుకవే.


వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభెం ఒక బహుమితీయ సమసా, ఇది ఎెందుకు జర్పగుతోెంది? ల్దా దానిా పరిషకరిెంచడెంలో

ఎెందుకు విఫలమవుతన్నాెం? అన దాని గురిెంచి ఒకే కథ్న్ననిా గురితెంచడెం అసాధ్ాెం. వాతావరణెం మరియు పరావరణ

సెంక్షోభాల సాథయి, సమసాలను వాటి ప్రభావానిా అరథెం చసుకోవడెం సామానా ప్రజలకు కషటమే కాదు... నిరోయాతీకెంగా,

అతావసరెంగా వావహరిెంచాలిసన ప్రసుతత తర్పణెంలో ఆ పని చయకుెండా వాకుతల సామరథయనిా పరిమితెం చసుతెంది.


ప్రకృతికి హాని కలిగిెంచ, అధిక కరబన ఉదాగరలకు కారణమయేా జీవన విధాన్నలు ఆధునిక సమాజ్ఞలలో పాతకుపోయాయి.

కొెంతమెంది వాతావరణెం, పరావరణ సెంక్షోభానిా మానవులు ప్రకృతి మధ్ా "సెంబెంధాల సెంక్షోభెం" అని పిలుసాతర్ప.

సుసిథరమైన భవిషాతత కోసెం మనెం ప్రకృతితో సామరసాెంగా మెలగాలని ఆరిథక, వాణజా, ఉతాుదక వావసథలను తదనుగుణెంగా

మారచలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప అెంటార్ప. గత మూడు దశాబ్దిలుగా వాతావరణ సెంక్షోభానిా పరిషకరిెంచడెంలో మానవుల

సమిషిట వైఫలాానికి కారణల్మిటో తొమిీది మెంది పరిశోధ్కుల బృెందెం ఒకటి 2021లో గురితెంచిెంది. ఈ సెంక్షోభానిా తగు

విధ్ెంగా పరిషకరిెంచెందుకు పారిశ్రామిక, ధ్నిక సమాజ్ఞలోో పాతకుపోయిన కొనిా ప్రధాన ప్రపెంచ దృకోకణలను

ప్రశాెంచాలిసన అవసరెం ఉెందని వార్ప వాదిెంచార్ప.


మానవులు జీవ జెంతవులు, మరియు భూగ్రహెం మన ఆవాసము. మనెం ప్రకృతి నుెండ వేర్పగా ఉెండడెం కెంటే మనెం

నిజ్ఞనికి ప్రకృతిలో భాగెం మరియు మన మనుగడ భూగ్రహెంపై ఆధారపడ ఉెంటాము అని తెలుసుకోవాలి. మన ఆెంత్రములోని

సూక్ష్మజీవులు జీరోక్రియకు సహాయపడతాయి, ఇెంకా కొనిా మన చరీెంలో కొెంత భాగానిా కెంపోజ చసాతయి. తేన్టీగలు

మరియు కెందిరీగలు వెంటి పరగ సెంపరకలు మనెం తిన ఆహారనిా ఉతుతిత చయడెంలో సహాయపడతాయి, ఇెంకా చటుో

మరియు మొకకలు CO2 ను గ్రహెంచి మనెం పీలచడానికి అవసరమైన ఆకిసజన్ని బయట్కు పెంపిసాతయి.

అనక దశాబ్దిలుగా వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కనెందుకు కొనిా చరాలు చపటుతన్నా సెంపనా సమాజ్ఞలు శలాజ

ఇెంధ్న్నలతో ముడపడ ఉెండని, ఆరిథకాభివృదిధ సూచీగా అభివృదిధ, పురోగతలపై ఆధారపడని జీవనశైలిని ఇెంకా

ఊహెంచల్కపోతన్నాయి.


సుసిథర ఆరిథక వావసథకు ఆరోగాకరమైన వాతావరణెం అవసరెం. ఆరిథక వృదిధకి సూచికగా - సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (GDP)తోపాటు

"సమగ్ర సెంపద" (ఉతుతిత చయబడన, మానవ, సహజ మూలధ్నెం)ను కూడా కలిపి చూడాలనాది ఇపుుడు చాలామెంది

అెంగీకరిెంచ విషయెం. సమగ్ర సెంపదను పరిగణసత అది పరావరణ ఆరోగాానిా కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుెంటుెంది.

అెంతేకాకుెండా.. నటి భవిషాత తరల యువత సుసిథరతకు అనుగుణెంగా జ్ఞతీయ ఆరిథక విధాన్నలు ఉన్నాయా ల్దా? అనాదానిా అెంచన్న వేసెందుకూ ఉపయోగపడుతెంది.

అెంతరాతీయ చరచలు

ఈ ఏడాది చివరలో ప్రపెంచ న్నయకులు గాోసగౌలో సమావేశమై వాతావరణ మార్పులపై, చైన్నలో పరావరణ సెంక్షోభెంపై

చరచలు జరపనున్నార్ప. ఆ చరచల లక్ష్యాలు ఏమిటి? ఇపుటివరకు ఆ లక్ష్యాల సాధ్న ఎెంత వరకూ అనా అెంశాల గురిెంచి

తెలుసుకుెంటాము.

A) వాతావరణ చరచలు ఇపుటివరకు సాధిెంచిెంది ఏమిటి?

శాస్త్రవేతతలు మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులను దశాబ్దిలుగా అెంచన్న వేసుతన్నార్ప. వీటిని ఎదుర్కనెందుకు 1992లో

రియో డ జెనీరోలో ఐకారజా సమితి ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమేట ఛెంజ (UNFCCC) ఒపుెందెం కూడా కుదిరిెంది.

ప్రపెంచాధినతలు ఈ ఒపుెందెంపై సెంతకాలు చశార్ప. 1995 నుెంచి ఏటా కానఫరన్స ఆఫ ద పారీటస (COP)సమావేశాలు

జర్పగుతన్నాయి. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానిా తగిగెంచెందుకు ఏెం చయాలో చరిచెంచడెం, సమసాల పరిష్కకరనికి ఆయా

దేశాలు ఎలాెంటి చరాలు తీసుకోవాలో ప్రతిపాదిెంచడెం ఈ సమావేశాలు ఉదేిశాెం,


2015లో పారిసలో జరిగిన COP21 సమావేశాలోో ప్రపెంచ దేశాధినతలు మొదటిసారిగా, వాతావరణ మార్పులకు

వాతిర్కెంగా విసుషటమైన చరాలు చపటేటెందుకు ఏకగ్రీవెంగా అెంగీకరిెంచార్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా దాదాపు 196 మెంది పాల్గగనా

ఈ సమావేశాలోో భూతాపోనాతిని 2 ° C కెంటే తకుకవకు పరిమితెం °దేశాలు అెంగీకరిెంచాయి, భూతాపోనాతిని 1.5 ° Cకు

పరిమితెం చయడెం మరీ మెంచిదనా అభిప్రయానికి వచాచయి. దాదాపు అనిా దేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను

పరిమితెం చయడానికి, వాతావరణ మార్పులకు ఉనా కారణలోో తమవెంత భాగసాామాానిా కట్టడ చసెందుకు

అెంగీకరిెంచాయి. ఈ క్రమెంలో ప్రతి దేశెం "జ్ఞతీయెంగా నిరోయిెంచిన సహకారెం (NDC) పేర్పతో నిరిిషట మోతాదులోో కరబన

ఉదాగరలను తగిగసాతమని ప్రతిజా చశాయి. ఐదేళ్ోకు ఒకసారి ఈ ప్రతిజాలను మరిెంత పెెంచాలిస ఉెంటుెంది.


వాతావరణ మార్పులను పరిమితెం చస విషయెంలో పారిస ఒపుెందెంలో రెండు లక్ష్యాలు ఉన్నాయి:

  1. ఈ శతాబిెం అెంతానికి (2100) భూతాపోనాతిని గరిషటెంగా 2 °C కు పరిమితెం చయడెం... 1.5 °C కే పరిమితెం

చసెందుకు ప్రధానాెం ఇవాడెం.

2. 2050 న్నటికి కరబన ఉదాగరలను ‘నికరెంగా సున్నా’కు చరచడెం.

ప్రపెంచవాాపతెంగా గ్రీన్హౌస వాయువులను 2030 న్నటికి గణనీయెంగా తగిగెంచగలిగితే, తర్పవాతి దశలో భాగెంగా 2050

న్నటికి దేశాలు "నికరెంగా-సున్నా" సాథయికి ఉదాగరలను చరచలి. నికర సున్నా అెంటే వాతావరణెంలోని గ్రీన్హౌస

వాయువులను అవి చర్పతన‍్ెంత వేగెంతోన తొలగిెంచడెం, ల్దా పూరితగా తొలగిెంచడెం. అడవులు, నల, మహాసముద్రాల

దాార వాతావరణెంలోని కారబన్డైయాక్లసడను వేగెంగా తొలగిెంచడెం ల్దా ఇెందుకోసెం కారబన్ కాాపచర టెకాాలజీలను

ఉపయోగిెంచడెం దాార నికరెంగా సున్నా ఉదాగరలను అెందుకోవచ్చచ.


గత కొనిా సెంవతసరలుగా...

  • 2005 -2018 మధ్ాకాలెంలో చైన్న కరబన ఉదాగరలు దాదాపు 80 శాతెం పెరిగాయి. ఆరిథకాభివృదిధ ర్టును

పరిగణలోకి తీసుకుెంటే ఈ దశాబిెంలోనూ పెర్పగుదల కొనసాగనుెంది.

  • యూరోపియన్ యూనియన్ సభా దేశాలు తమ కరబన ఉదాగరలను 1990తో పొలిసత 2030 న్నటికి 58 శాతెం

వరకూ తగిగెంచెందుకు ప్రయతిాసుతన్నాయి.

  • 2005 - 2017 మధ్ా కాలెంలో భారతదేశ ఉదాగరలు దాదాపు 76 శాతెం పెరిగాయి ఆరిథక వృదిధ కారణెంగా చైన్న

మాదిరిగాన 2030 వరకు ఈ ఉదాగరల మోతాదు పెర్పగుతన ఉెంటుెందని భావిసుతన్నార్ప.

  • రషాన్ ఫెడర్షన్, ఐదవ అతిపెది గ్రీన్హహస గాాస ఉదాగరిణ, 2020 లో 2030 న్నటికి 30 శాతెం ఉదాగరలు చయాలన

లక్ష్యెంతో తన మొదటి NDC ని సమరిుెంచిెంది.

  • యుఎస ఇటీవల 2030 న్నటికి దాని ఉదాగరలను 50-52% తగిగసుతెందని ప్రతిజా చసిెంది.


ఆయా దేశాల ఎన్డీసీల అమలు పాారిస ఒపుెందపు దీరఘకాలిక లక్ష్యాలు న్రవేరతాయా? ల్దా? అనా దానిా

నిరోయిెంచనున్నాయి. గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరల తగిగెంపునకు పెటుటకునా ప్రసుతత లక్ష్యాలనీా న్రవేరితే (జర్పగుతాయో ల్దో

తెలియదు) భూతాపోనాతి 3 ° C వరకూ ఉెండవచ్చచ. 2015 పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యెం దీనిా 2 ° Cకు పరిమితెం చయాలనాది

ఇకకడ ప్రసాతవిెంచాలిసన అెంశెం.


దీనిా బటిట చూసత పారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను చర్పకోవడానికి ప్రసుతత ఎన్డీసీలు సరిపోవు. ప్రపెంచదేశాలు ఐదేళ్ోకు ఒకసారి

తమ ఎన్డీసీలను మరిెంత పెెంచి ఐకారజా సమితికి ప్రతిపాదిెంచాలిస ఉనా విషయెం తెలిసిెందే. దీని ఉదేిశెం ఏమిట్ెంటే..

ప్రతిదేశెం వాయు ఉదాగరల తగిగెంపును ప్రతిష్కటతీకెంగా తీసుకుని పాారిస ఒపుెందెం లక్ష్యాలను అెందుకోవాలనాదే. ఈ

క్రమెంలో ప్రతి దేశెం విభినా లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకుెంటుెంది. ఉదాహరణకు, యూరోపియన్ యూనియన్ తన గ్రీన్హౌస వాయు

ఉదాగరలను 2030 న్నటికి 55 శాతెం, యునైటెడ కిెంగడమ 2035 న్నటికి 78 శాతెం తగిగెంచడానికి కటుటబడాడయి. 2050

న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకోవడానిా ఫ్రాన్స, యూకేలు చట్టపరెంగానూ ఒక అవసరెంగా మారచయి. జపాన్, దక్షిణఫ్రికా,

అరాెంటీన్న, మెకిసకో, యూరోపియన్ యూనియన్లు అనీా 2050 న్నటికి నికరెంగా సున్నా సాథయికి చర్పకోవాలని

లక్షిసుతన్నాయి. 2060 చివరి న్నటికి నికర సున్నాకి చర్పకునెందుకు అెంతకెంటే ముెందు 2030 న్నటికి గరిషటసాథయి ఉదాగరల

సిథతికి చర్పకునెందుకు చైన్న కటుటబడెంది.


పారిస ఒపుెందెం అమలులో ఇపుటికే కొెంత పురోగతి జరిగిెంది. కానీ లక్షిెంచినెంత వేగెంగా మాత్రెం జరగడెం ల్దు. UN

చసిన ఇటీవలి విశ్లోషణ ప్రకారెం NDC లనిాెంటినీ నరవేరితే, శతాబిెం చివరిన్నటికి దాదాపు 2.7 ° C ఉష్ణోగ్రత పెర్పగుదలకు

దారితీసుతెంది.


పరిసిథతి ఇపుుడునా చెందెంగాన కొనసాగితే 2040 న్నటికి భూతాపోనాతి 1.5 ° C కు చర్పకుెంటుెంది. అెంతకెంటే ముెందుగాన

ఈ సాథయికి చర్పకున్నా ఆశచరాెం ల్దు. తగిన చరాలు తీసుకోని పక్ష్ెంలో మరిెంత ఎకుకవయేా అవకాశమూ ఉెంది. భూ

తాపోనాతి 2 ° C పెర్పగుదలతో వచచ ప్రమాదాలు గతెంలో కటిటన అెంచన్నల కెంటే తీవ్రెంగా ఉెంటాయని ఇటీవలి కాలెంలో

జరిగిన పరిశోధ్నలు విసుషటెం చసుతన్నాయి.


పాారిస ఒపుెందెం జరిగిన తర్పవాత 2018 మరియు 2021లలో ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమేట చెంజ (IPCC)

రెండు నివేదికలు విడుదల చసి భూతాపోనాతి పెర్పగుదల 1.5°C ల్దా 2°C కు పెరగడెం మధ్ా ఉనా వాతాాసానిా ఎతిత

చూపిెంది. ఈ నివేదికల ప్రకారెం... భూతాపోనాతి 1.5 - 2 °C వరకూ ఉెంటే లక్ష్ల మెంది జీవనోపాధులు కోలోువడెంతోపాటు

మరణెంచాలిసన పరిసిథతి ఏరుడుతెంది.


భూతాపోనాతి మరిెంత ఎకుకవైతే ప్రతికూల పరిసిథతలు మరిెంత తీవ్రమవుతాయి.

ప్రపెంచవాాపతెంగా వాతావరణ విధాన్నలను నిరీారాెం చయడానికి శలాజ ఇెంధ్న కెంపెనీలు ఎలా లాబ్లయిెంగ చశాయో, పారిస

ఒపుెందానికి మదిత ఇసుతన్నామని చబుతన తమ లాబ్లయిెంగను ఎలా కొనసాగిెంచాయో ఇటీవలి పరిశోధ్నలు కొనిా సుషటెం

చశాయి. ఈ కెంపెనీలు నిరాహెంచిన రజకీయ లాబ్లయిెంగ ఫలితెంగాన పాారిస ఒపుెందెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం

తగిగెంపునకు, డీకారబనైజేషన్ ప్రసాతవన రల్దని అెంచన్న. భూతాపోనాతిని 1.5 - 2° C కు పరిమితెం చయాలెంటే శలాజ

ఇెంధ్న వాడకెం పెరగకూడదని సశాస్త్రీయమైన ఆధారలు ఉనాపుటికీ ఇలా జరగడెం గమన్నరహెం.

అెంతేకాదు... శలాజ ఇెంధ్నెం ఎగుమతి చస అనక దేశాలు చరచలను అడుడకునెందుకు, తదాార నిరోయాల ప్రక్రియను

మెందగిెంపజేసెందుకు ప్రయతాాలు చశాయి. ఈ క్రమెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల ప్రసాతవన కూడా రకుెండా ఉెండెందుకు

సాథనికెంగా రజకీయ ఉద్రికతతలను సృషిటెంచాయి. శలాజ ఇెంధ్న నిలాలు అధికెంగా ఉనా సౌదీ అర్బియా, యుఎస, కువైట,

రష్కా వెంటి దేశాలు చరచలను అడుడకోవడెం, వాతావరణ మార్పులపై జరిగిన పరిశోధ్నలను వివాదాసుదెం చయడాలను

ఇపుటికే గురితెంచార్ప.


సెంపనాదేశాలు తమ గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలను గణనీయెంగా తగిగెంచ్చకోవడెంలో మాత్రమే కాదు.. తగినెంత ఆరిథక

సాయెం అెందిెంచడెంలోనూ నిరోయాతీకెంగా విఫలమయాాయి. దీెంతో వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కన విషయెంలో

సెంపనా దేశాల న్నయకతాెంపై అపనమీకాలు ఏరుడాడయి. దీనివలో సాారతపూరిత ఉదేిశాలతో కూడన చముర్ప కెంపెనీలు

అభివృదిధ చెందుతనా కొనిా దేశాలలోనూ పటుట సాధిెంచ వీల్రుడెంది.


తదాార ప్రతాామాాయ ఇెంధ్న వనర్పల సాథనెంలో శలాజ ఇెంధ్న్నల వాడకెం మరిెంత పెరిగే అవకాశెం వచిచెంది.

భూతాపోనాతి విషయెంలో సతార, నిరోయాతీక చరా ల్కపోవడెం వలో చాలా దేశాల ప్రభుతాాలు ఆరిథక భారనిా ఎదురోకవాలిస

వసుతెంది. మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పుల ఫలితెంగా 2030 న్నటికి ప్రకృతి వైపరీతాాలను ఎదుర్కనెందుకే రోజుకు

దాదాపు 200 కోట్ో డాలర్పో ఖ్ర్పచ అవుతెందని ఒక అెంచన్న. ప్రకృతి వైపరీతాాల తీవ్రత పెరగడెంతోపాటు తరచూ

సెంభవిెంచడెం, వాతావరణెం తీర్పతెనుాలోో వచచ మార్పులు మానవ ఆరోగాెం, జీవనోపాధి, ఆహారెం, నీర్ప, జీవవైవిధ్ాెం, ఆరిథక

వృదిధ వెంటి వాటిపై ప్రతికూల ప్రభావెం పడనుెంది.

B) జీవవైవిధ్ా చరచలు ఇపుటివరకు ఏమి సాధిెంచాయి?

జీవవైవిధ్ాతకు ఆరిథక, జీవ, సామాజిక విలువలు ఎనోా ఉనాపుటికీ చాలాకాలెంగా మారకట ఆరిథక విలువను మాత్రమే

పరిగణలోకి తీసుకుెంటున్నార్ప.


జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణ మానవాళి మొతాతనికి సెంబెంధిెంచిన విషయమని అెంతరాతీయ సాథయిలో తొలిసారి గురితెంచిన ద

కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ (సీబ్లడీ) ఒపుెందెం రియో డజెనీరోలో 1993లో ప్రపెంచదేశాలు అెంగీకరిెంచెందుకు

ప్రతిపాదిెంచార్ప. ఈ ఒపుెందెం పరావరణ వావసథలు, జ్ఞతలు మరియు వితతన్నలు వెంటి జనుా వనర్పలను వరితసుతెంది.


2010లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీ సభుాలు ‘‘జీవవైవిధ్ాెం కోసెం వ్యాహాతీక ప్రణళిక 2011-2020’ ను

ప్రతిపాదిెంచిెంది. జీవవైవిధాానిా దాని దాార ప్రజలకు అెందే లాభాలను కాపాడెందుకు అనిా దేశాలు చరాలు తీసుకోవాలని

ఈ పదేళ్ో కారాక్రమ ప్రణళికను ఆమోదిెంచార్ప. ఇెందులో భాగెంగా ‘ఐచీ’ బయోడైవరిసటీ టారగటస పేర్పతో 20 ప్రతిష్కటతీకమైన

వాసతవిక లక్ష్యాలను అెంగీకరిెంచార్ప.


అయితే 2020 న్నటికి కూడా ఈ ‘ఐచీ బయో డైవరిసటీ లక్ష్యాలు వేటిని పూరితగా అెందుకోల్దు. జీవవైవిధ్ాత నష్కటనికి

కారణలను పరిషకరిెంచ లక్ష్యెంతో చాలా లక్ష్యాలకు మితమైన ల్దా పేలవమైన పురోగతి ఉనాటుో విశ్లోషణలు చూపుతన్నాయి.

ఫలితెంగా జీవవైవిధ్ాతకు నషటెం కొనసాగుతన ఉెంది.


2021లో, కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి సెంబెంధిెంచిన 15 వ కానఫరన్స ఆఫ పారీటస సమావేశాలు చైన్నలోని

కునిాెంగలో ప్రరెంభమవుతాయి. 2022లో పూరతవుతాయి.


జీవవైవిధ్ాత పరిరక్ష్ణకు కొతత ఫ్రేమవరకను ఏరుటు చసుకోవడెం, కొతత లక్ష్యాలను నిర్ిశెంచ్చకోవడెం ఈ సమావేశాల లక్ష్యెం.

కన్ానషన్ ఆన్ బయలాజికల్ డైవరిసటీకి అదనెంగా జీవవైవిధ్ాతకు సెంబెంధిెంచి మరో ఐదు ఇతర సమావేశాలు కూడా ఉన్నాయి.


జీవ వైవిధ్ాెంపై కన్ానషన్తో పాటు సాెంప్రదాయాలు, తడ భూములపై రమసర కన్ానషన్, మైగ్రేట్రీ కన్ానషన్తో సహా అడవి

జెంతవుల జ్ఞతలు (CMS), అెంతరిెంచిపోతనా జ్ఞతల వాణజాెంపై సమావేశెం (CITES), ఆహారెం మరియు వావసాయెం

మరియు ప్రపెంచ వారసతాెం కోసెం మొకకల జనుా వనర్పలపై అెంతరాతీయ ఒపుెందెం కన్ానషన్ (WHC) వెంటి మరో ఐదు

జీవవైవిధాానికి సెంబెంధిెంచినవి ఉన్నాయి. జీవవైవిధ్ాెం నషటెంపై ఈ అనక అెంతరాతీయ సమావేశాలు ఉనాపుటికీ, ఏదీ న్రవేర

ల్దు.


వాతావరణ మార్పు, జీవవైవిధ్ాత నషటెం అన రెండు సమసాల మధ్ా ఉనా సెంబెంధాలను గురితెంచి తదనుగుణెంగా లక్ష్యాలు

చరాలను అభివృదిధ చయడెం ప్రభుతాాలు ప్రరెంభిెంచడెం చాలా అవసరెం.

వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటి...

ఈ విభాగంలో మనం ప్రపంచవాాపతంగా వివిధ ప్రంతాలోో మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి, పర్యావరణ వావసథలు జీవవైవిధాంపై

వాతావరణ మార్పు, పర్యావరణ సంక్షోభం ప్రభావం ఏంటో స్థథలంగా తెలుసుకందం. ఈ ప్రభావాలన్నీ తీసుకనీ చరాల

మీద ఆధారపడి ఉంటాయి.

....మనిషి ఆరోగాం, జీవనోపాధి?

వాతావరణ మార్పు మనిషి ఆరోగాానిీ పాడుచేస్తంది. వాతావరణ సంబంధిత ఒత్తతడిని పంచి, వాాధులు, గాయాలు మరియు

మరణం, పోషకాహారలోపం వసుతన్నీయి. ఇవన్నీ కర్పవు, హరికేన్లో, వరదల వలో సంభవిసుతన్నీయి. వేడి పరిగేకొద్దీ ముప్పు

పర్పగుతంది. వాతావరణ మార్పు వలో అంటువాాధులు స్కే అవకాశం ఎకువవుతంది. ఉష్ణోగ్రత 1.5 న్లండ 2° C లేద

ఇంకా ఎకువ పరిగితే జంతవులు లేద ప్పర్పగుల న్లంచి మనిషికి స్కే వాాధులు అంటే.. మలేరియా, డంగ్యా జవర్యలు

ఎకువవుతాయి. ఉదహరణక కెన్నడలో వాతావరణ మార్పుతో లైమ్ డిసీజ్ పరిగిందని పరిశోధనలోో తేలంది.అనిీ ప్రంతాలోో

ఆరిథకవృదిిపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం చూపంది.


"వన్-హెల్త" విధాన్ననిా ఉపయోగిెంచడెం దాార మహమాీరిని తగిగెంచవచ్చచ. కోవిడ -19 వెంటి వాాధులు జెంతవులను

మానవులకు వాాపిసుతెంది. దీనిని మానవ-వనాప్రణులను మరియు పశువుల-వనాప్రణ పరసుర చరాలు పరిమితెం చయడెం

దాార నిరోధిెంచవచ్చచ. "వన్-హెల్త" విధానెంలో, విసతృత శ్రేణ నిపుణులు అనుభవెం మరియు నైపుణాెం - ప్రజ్ఞరోగాెం,

జెంతవుల ఆరోగాెం, మొకకల ఆరోగాెం మరియు పరావరణెం - మెర్పగైన ప్రజ్ఞరోగా ఫలితాలను సాధిెంచడానికి ఈ దిశగా

పని చసవారితో చరెండ. "వన్-హెల్త" విధానెం మానవ ఆరోగా విపతతలను నివారిెంచడానికి ఉపయోగిెంచవచ్చచ

ఉదా. కోవిడ-19 లాగా.


అట్వీ నిరూీలన వెంటి పరావరణ వావసథ క్షీణతను ఆపడెం మరియు తిపిుకొట్టడెం, మొకకలను కాపాడుతెంది వైదా

పరిశోధ్నలకు విలువైనది మరియు జూనోటిక్స వాాధి మహమాీరి ప్రమాదానిా కూడా తగిగసుతెంది.


భూతాపం 1.5 న్లంచి 2 ° C, అంతకంటే ఎకువ పరిగితే ఉషణ ‌మండలాలు, దక్షిణారిగోళంలోని ఉషోమండలాలోోని దేశాల

ఆరిథక వృదిిపై వాతావరణ మార్పు ఎకువ ప్రభావం చూపన్లంది. ప్రపంచవాాపతంగా అనిీ ప్రంతాలోో 2015 న్లంచే ఉష్ణోగ్రత

1.5 డిగ్రీలు పరిగింది. నిర్పపేదలపై వాతావరణ మార్పు ప్రభావం మరీ ఎకువ. భూతాపానిీ 1.5 డిగ్రీలక పరిమితం చేస్తత

2050 న్నటికి కొనిీ కోట్ో మందికి వాతావరణ సంబంధిత ముప్పు తప్పుతంది.


వాతావరణ మార్పు వలో కలగే వలసలు పరగడానిీ మనం ప్రతాక్షంగా చూసుతన్నీం. యూఎన్ రెఫ్యాజీ ఏజెన్నీ తెలపన వివర్యల

ప్రకారం, వలసదర్పలు, అంతరగతంగా నిర్యశ్రయులైన వార్ప (ఐడీపీలు), దేశం లేనివార్ప వాతావరణ సంక్షోభం

మొదటివర్పసలో ఉన్నీర్ప. చాలామంది వాతావరణ హాటస్పుటలలో ఉంటున్నీర్ప. వాత్తరేక వాతావరణంలో ఉండందుక

వారికి వనర్పలు ఉండవు. భారీఎతతన వానలు, ద్దరఘకాల కర్పవు, ఎడార్పలుగా మారడం, పర్యావరణ విధవంసం, సముద్రమట్టం

పరగడం, తపాన్లల లాంటి ప్రకృత్త విపతతల వలో ఇపుటికే రెండు కోట్ో మంది ఇళ్లో వదిలే తమ దేశాలోో వేరే ప్రంతాలక లేద

వేరే దేశాలక ఏటా వెళ్లతన్నీర్ప. 2020 చివరిన్నటికి 104 దేశాలోోని 70 లక్షల మంది అంతకముందు సంభవించిన విపతతల

వలో నిర్యశ్రయులయాార్ప. ఐడీపీలు ఎకువగా ఉనీ ఐదు దేశాలు.. అఫ్గగనిస్పథన్ (11 లక్షలు), భారత్ (9.29 లక్షలు), పాకిస్పథన్

(8.06 లక్షలు), ఇథియోపయా (6.33 లక్షలు), స్థడాన్ (4.54 లక్షలు). 2017లో ప్రకృత్త విపతతల వలో 15 లక్షలు మంది

అమెరికన్లో తాతాులకంగా లేద శాశవతంగా దేశంలో వేరే ప్రంతాలక వలస వెళ్లోర్ప.

....ఆహార భ్రదత?

ఆహార భ్రదత అంటే, ప్రజలందరికీ అనిీవేళలా భౌత్తక, స్పమాజిక, ఆరిథకంగా తగినంత, సురక్షిత, పోషకాహారం లభంచాల.

అది వారికి నచిి ఉండాల, వార్ప చుర్పగాగ, ఆరోగాంగా జీవించేందుక సరిపోవాల. పర్యావరణ సంక్షోభంతో మిత్రకీట్కాలు,

బలమైన మటిట లేక ఆహార భ్రదత కొరవడుతోంది. పర్పగుతనీ పోషకాహార అవసర్యలన్ల భూమి తీరిలేకపోతోంది. పర ‌సుతత

పరిస్థథతలోో ఇది మరింతగా కొనస్పగన్లంది.


భూతాపం, మార్పతనీ వరషపాతం, తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థథతల వలో ఇపుటికే ఆహార భ్రదత ప్రభావితమైంది. వాతావరణ

మార్పులతో కొనిీ ప్రంతాలోో పంట్ దిగుబడులు తగాగయి, మరికొనిీచోట్ో పరిగాయి. ఆఫ్రికాలోని పొడిభూములు, ఆస్థయా,

దక్షిణ అమెరికాలోని పరవ ‌త ప్రంతాలోో ఆహార భ్రదతన్ల వాతావరణ మార్పు ప్రభావితం చేస్తంది.


స్పమాజిక మరియు ర్యజకీయ అంశాలనూ వాతావరణ మార్పులు ప్రభావితం చేసుతన్నీయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని కొనిీ

ప్రంతాలు ఇందుక ఉదహరణ. సహేల్ భూములు ఎడార్పలుగా మారడంతో పశువుల కాపర్పలు తమ పశువుల మేత కోసం

దక్షిణానికి వలస వెళ్లతన్నీర్ప. ద్దంతో అకుడి రైతలు, పశువుల కాపర్పలతో వీరికి గొడవలవుతన్నీయి. ఫలతంగా హంస

భయంతో, ఆహారకొరత వసుతందని, ఆహార భ్రదత ఉండదనీ కారణాలతో పొలాలన్ల వదిలేస్థ వెళ్లోపోతన్నీర్ప.


1.5 ° C పర్పగుదల కంటే 2° C పరిగితే ఆహార అందుబాటు ఎకువ తగుగతంది. ముఖ్ాంగా సహేల్, దక్షిణాఫ్రికా, మధాధర్య,

మధా యూరప్, అమెజాన్ ప్రంతాలోో జోన్, వరి, గోధుమ, దిగుబడి తగిగంది. సబ-సహారన్ ఆఫ్రికా, ఆగేీయాస్థయా, మధా,

దక్షిణ అమెరికాలలో ఇతర చిర్ప ధాన్నాల దిగుబడి తగిగంది.


యూరప్ దక్షిణ ప్రంత, మధాధర్య ప్రంతాలోో వాతావరణ మార్పుల ప్రత్తకూల ప్రభావంతో పంట్లు, పశువుల దిగుబడి

తగగడంతో పాటు వాటిని వదిలేయాలీ వస్తంది కూడా.


ఉష్ణోగ్రతలు పరగడంతో పశువుల మేత అందుబాటు, వాాధుల వాాపత, న్నటివనర్పల అందుబాటున్ల బటిట పశువులపై పర ‌భావం

పడుతంది. వావస్పయంలోని ప్పర్పగులు, వాాధులలోనూ వాతావరణ మార్పుల వలో ప్రభావాలు కనిపసుతన్నీయి. 1.2 - 3.5°C

ఉష్ణోగ్రత పరిగితే ఆహార భ్రదత, అందుబాటు ప్రభావితమవుతాయని అంచన్న. అదే 3 - 4°C పరిగితే బాగా ఎకువ, 4 °C

మరియు అెంతకన్నా పరిగితే విపతత సంభవిస్పతయి. కారబన్డైయాకెసీడ గాఢత పరగడంతో ప్రధాన చిర్ప ధాన్నాలలోని

పోషకాలు, ప్రోటీన్లో తగుగతాయి. దంతో ఆహార, పోషకాల భద్రతపై ప్రభావం పడుతంది.

.... న్నటి భద్రత?

జలవనర్పలోో న్నణాత (కాలుషా స్పథయి), డిమాండు, అందుబాటున్ల బటిట న్నటిభద్రతన్ల లెకిుస్పతర్ప.


పర్యావరణ సంక్షోభం వలో తాగున్నటి వనర్పలు అంతరించిపోవడంతో పర్యావరణ వావసథలపై ఒత్తతడి పర్పగుతోంది.

ప్రపంచ జన్నభాలో 80% ఇపుటికే న్నటిభద్రత విషయంలో తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్ుంటోంది. వాతావరణ మార్పుల వలో వర్యషల

తీర్ప మారడం వలో న్నటి అందుబాటుపై ప్రభావం పడి, న్నటి భద్రతక ముప్పు ఏరుడుతందనేది సుసుషటం. ఉషో పరవత ప్రంతాలోో

వరషపాతం పర్పగుతండగా, సమశీతోషో మండలాలోో వాతావరణ మార్పుల వలో తగుగతోంది. 2017లో దదప్ప 220 కోట్ో

మంది ప్రజలక రక్షిత తాగున్నర్ప అందలేదు. నద్దతీర్యలోో నివస్థసుతనీ 200 కోట్ో మంది న్నర్ప అందక ఇబబంది పడుతన్నీర్ప.

అకుడ అందుబాటులో ఉనీ తాగున్నటి కంటే 40% ఎకువ అవసరం ఉంది. ఆఫ్రికా, ఆస్థయా ఖ్ండాలోోని కొనిీ దేశాలోో ఈ

అవసరం 70% కంటే ఎకువ ఉంది.


సవచఛమైన తాగున్నర్ప అందుబాటులో లేకపోవడం ఆహార భ్రదత సమసా కూడా. మంచిన్నళోన్ల ప్రపంచవాాపతంగా ప్రధానంగా

స్పగున్నర్పగా వాడుతన్నీర్ప. దాదాపు 1.2 బిలియన్ ప్రజలు తీవ్రమైన నీటి కొరత మరియు కొరత వావసాయానికి సవాలు

ప్రెంతాలోో నివసిసుతన్నార్ప. గత శతాబీ కాలంగా జన్నభా వృదిి, పారిశ్రామిక, వావస్పయ పన్లలు, జీవన ప్రమాణాలు

పరగడంతో ప్రపంచవాాపతంగా న్నటికి డిమాండు పరిగింది. ప్రపంచవాాపతంగా చితతడి నేలలు అంతమవుతన్నీయి, దంతో

ప్రపంచంలోని చాలా ప్రంతాలోో న్నటి న్నణాత దెబబత్తంటోంది.

.....భూమి ఆధారిత జీవవైవిధాం, పర్యావరణ వావసథలు?

పర్యావరణ వావసథలు భూమికి ప్రణాధారం. మానవజాత్తకి, ఇతర జీవజాతలకూ ఇవే ఆధారం. గత కొనిీ దశాబాీలుగా

మన్లషులు సహజ ప్రకృత్త వావసథలన్ల విసతృతంగా, శరవేగంగా మార్పసుతన్నీర్ప. భూమి మార్పు వలో మన్లషుల ఆయుుః

ప్రమాణాలు ఆరిథకాభవృదిి పరిగాయి. కాన్న అనిీ ప్రంతాలు, అనిీ వర్యగల వర్ప ద్దని ప్రయోజన్నలు పొందలేదు. చాలామందికి

నషటం కలగింది. భూమి ప్రసుతత, భావి మానవ క్షేమానిీ ఎంతవరక తటుటకంటుందనే విషయానిీ పటిటంచుకోకండా ఆరిథక,

స్పమాజిక, స్పంకేత్తక అభవృదిి ముందుక వెళ్లోపోయింది.


కొనిీ జాతలు అంతరించే రేటు స్పధారణం కంటే కొనిీ వందలరెటుో పరిగింది. వాతావరణ మార్పు వలో కొనిీ జాతల

మన్లగడక ముపు ఏరుడింది. భూతాపోనీత్త రెండు డిగ్రీలు పరిగితే 20-30% వృక్ష, జంతజాతలు అంతరిస్పతయి. భూతాపం

ఇంకా పరిగితే ఈ రేటు ఇంకా ఎకువవుతంది. దదప్ప 5 లక్షల జాతలక ద్దరఘకాల మన్లగడక అవసరమైన ఆవాస్పలు లేవు.

వాటి ఆవాస్పలన్ల ప్పనర్పదిరించకపోతే కొనిీ దశాబాీలోోనే అవన్నీ అంతరించే ప్రమాదం ఉంది.


ఉష్ణోగ్రత 2 °C పరిగితే పర్యావరణ వావసథలలోని 13% రూపాంతరం చందుతాయి. ఉదహరణక రెయిన్ ఫ్గరెస్టట న్లంచి

సవన్నీ వావసథలు అయిపోతాయి. రెండు డిగ్రీలు పరిగితే ఈ మార్పు 20-38%, న్నలుగు డిగ్రీలు పరిగితే 35% ఉంటుంది.


భూతాపోనీత్త వలో వాతావరణ ప్రంతాలు మారతాయని, ఉషోప్రంతాలోో కొతతగా వేడి వాతావరణం ఏరుడట్ం వలో

కారిిచుిలు పరిగి కరవు ప్రంతాలూ ఎకువవుతాయనడంలో అన్లమానం లేదు.


2020లో ప్రపంచవాాపతంగా ఉనీ భూ ఉపరితలంలో న్నలుగోవంత దదప్ప సహజ ంగానే పనిచేస్థత, దని జీవవైవిధాం

చాలావరక బాగానే ఉంది. ఈ ప్రంతం చాలావరక పొడి, చలోటి లేద పరవత ప్రంతాలోో ఉండట్ంతో మానవ జన్నభా తకువ

ఉండి మార్పు కూడా తకువగానే ఉంది.

....సముద్రాలు మరియు మతీయజాతలు ?

సముద్రాలు అపార జీవవైవిధా నిలయాలు. ఇకుడ స్థక్షమజీవుల న్లంచి సముద్ర క్షీరదల వరక అన్నీ ఉంటాయి. కాన్న

సముద్రాలోో మూడింట్ రెండంతలు మనిషివలో ప్రభావితమయాాయి. అత్తగా చేపలవేట్, తీరప్రంతాలోోన్ల, సముద్రాలోో కూడా

మౌలక సదుపాయాలు పంచడం, నౌకాయానం, సముద్రాల ఆమీోకరణ లాంటివాటితో నషటం వాటిలుోతోంది. 2015లో మొతతం

సముద్ర చేపలోో మూడోవంతన్ల అధికంగా వేటాడార్ప. ద్దనివలో చేపలు తగిగపోయి, ఆహారభదర ‌తక ముప్పు కలుగుతోంది.

తీరప్రంతాలోో ఎర్పవుల వాడకం వలో చేపలనేవి లేని 400క పైగా డడజోన్లో ఏరుడాాయి. వాటి విసీతరోం 2.45 లక్షల చదరప్ప

కిలోమీట్ర్పో. అంటే అది ఈకెవడార్ లేద యూకే కంటే పదీది. 2021లో ఫ్లోరిడాలో వదిలేస్థన ఎర్పవుల పాోంటు వలో న్నచు

పరిగిపోయి ట్న్లీలకొద్దీ చేపలు మరణంచాయి.


సముద్రాలోో పాోస్థటక్ కాలుషాం 1980 న్లంచి పదిరెటుో పరిగింది. పాోస్థటక్ వార్యథలోో 60-80% సముద్రాలోోనే ఉంటున్నీయి.

పాోస్థటక్ అనిీ సముద్రాలోో, అనిీ లోతలోో ఉండి కెరటాలోోనూ కనిపస్తంది. సముద్రాలోో పాోస్థటక్ వార్యథల వలో పర్యావరణంపై

ప్రభావం పడుతంది. వీటిని చాలా చేపజాతలు, సముద్ర జంతవులు త్తనేస్పతయి. చేపలజాతలు, తీరప్రంత పర్యావరణం

తీవ్రంగా దెబబత్తంటుంది. సముద్రాలోో పరిగే గడిా న్లంచి అడుగు భాగంలో ఉండ అడవులు కూడా భూతాపం వలో ఎకువగా

నషటపోతాయి.


ప్రసుతతం భూమీీద ఉనీ సముద్రాలు ప్రపంచవాాపతంగా విడుదలవుతనీ కరబన ఉదగర్యలోో 30 శాతానిీ, వాతావరణంలో ఉనీ

అధిక వేడిని శోషించుకంటున్నీయి. ద్దంతో సముద్రాల ఉష్ణోగ్రత పర్పగుతోంది. 1993 న్లంచి సముద్రాలు వేడకేు రేటు

రెటిటంప్ప కంటే ఎకువైంది. ఫలతంగా పగడప్ప దిబబలు ధవంసం కావడం, కొంతమేర సముద్రజీవాలు అంతరించడం లాంటివి

జరిగాయి. వాతావరణ మార్పు మరియు 1.5 °C వది మునుపటి కెంటే 10 నుెండ 30 శాతెం వరకు తగుగతెందని అెంచన్న

వేయబడెంది, మరియు 2°C కెంటే ఒక శాతెం తకుకవ వేడెకకడెం (అెంటే 99 శాతెం 2 ° C వేడ వది పగడపు దిబబలు పోతాయి)

పగడపు దిబబలకు ముఖ్ాెంగా హాని కలిగిసాతయి.


సుమార్ప 40 శాతెం ప్రపెంచ జన్నభా తీరనికి 100 కిమీ (60 మైళ్లు) లో నివసిసుతన్నార్ప. ప్రపెంచెంలోని దాదాపు 10 శాతెం

సముద్ర మటాటనికి 10 మీట్రో కెంటే తకుకవ ఉనా తీరప్రెంతాలలో జన్నభా నివసిసుతెంది. వాతావరణ మార్పు వలో

సముద్రమటాోలు పర్పగుతన్నీయి, సముద్రజలాలు వేడకుతన్నీయి, కరబనడై ఆక్లసడ శోషణ వలో మరింత ఆమీోకరణం

అవుతన్నీయి. ఉష్ణోగ్రత పర్పగుదలన్ల 2°C కంటే తకువ స్పథయిలో ఉంచిన్న, ప్రపంచంలోని అనిీ ప్రంతాలోో ఉండవార్ప,

ముఖ్ాంగా తీరప్రంత వాసులు సముద్రాలోో జరిగే మార్పులక అలవాటు పడాలీ ఉంటుంది. సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు పరగడం

వలో చాలావరక సముద్రజాతలు తమ ప్రవరతనన్ల, ఉండ ప్రంతాలన్ల మార్పికన్నీయి.


సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు వేడెకకడెం వలో, అనక సముద్ర జ్ఞతలు వాటి ప్రవరతనను మరియు సాథన్ననిా మార్పచకున్నాయి, వివిధ్

జ్ఞతలతో కలవడెం, పరావరణ వావసథలకు అెంతరయెం కలిగిెంచడెం మరియు వాాధి వాాపిత ప్రమాదానిా పెెంచ్చతెంది.


గత మరియు భవిషాతత గ్రీన్హహస వాయు ఉదాగరల కారణెంగా అనక మార్పులు శతాబ్దిలుగా తిరిగి పొెందల్నివి సహస్రాబ్దిలు,

ముఖ్ాెంగా సముద్ర ప్రసరణలో మార్పులు, మెంచ్చ పలకలు మరియు ప్రపెంచ సముద్ర మట్టెం.

పదకోశెం

అనుసరణ: ఇతర పరిసిథతలకు సరిపోయేలా సర్పిబ్దటు, మార్పులు, వృదిధ చయడెం.

కారబన్ బడెాట: నిరిిషట కాలెంలో ఒక దేశెం, కెంపెనీ, సెంసథ అెంగీకరిెంచిన అతిపెది కారబన్డైయాక్లసడ మొతతెం.

కారబన్ డయాక్లసడ (CO2): ఒక భాగెం కారబన్, రెండు భాగాల ఆకిసజన్ కలిగిన వాయువు కారబన్ డయాక్లసడ.

కానఫరన్స ఆఫ పారీటస (COP): యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ అమలుపై సమీక్ష్, పరావేక్ష్ణలకు

నిరోయాతీకమైన అధికారలు గల సెంసథ.

డీకారబనైజిెంగ: విదుాదుతుతితకి అతితకుకవ కరబన ఉదాగరలు కల వనర్పలను వాడట్ెం దాార కారబన్డైయాక్లసడ ఉదాగరలను

తగిగెంచడెం. దీనివలో వాతావరణెంలోకి తకుకవ మొతాదులో గ్రీన్హౌస వాయువులు విడుదలవుతాయి.

ఆరిథక అభివృదిధ: ఆరిథక వృదిధ అెంటే ఒక మారకటలో ఉతుతిత అయేా వసుత, సవలు ఎకుకవ కావడెం. (ఉదాహరణకు ఒక దేశ

ఆరిథక వావసథ). ఆరిథక అభివృదిధని సూథల జ్ఞతీయోతుతిత (జీడీపీ) రూపెంలో కొలుసాతర్ప.

ఈకిాటీ: అెంతరాతీయ పరావరణ చటాటలోో.. ‘‘అెందరికీ సమానమైన.. కానీ భినామైన బ్దధ్ాతలు’’ అనాది ఒక సిదాధెంతెం.

ప్రపెంచసాతయి పరావరణ విధ్ాెంసానిా ఎదుర్కన విషయెంలో అనిా దేశాల బ్దధ్ాత ఉనాపుటికీ ఆ బ్దధ్ాత అెందరికీ

సమానెంగా మాత్రెం ఉెండదని ఈ సిదాధెంతెం చబుతెంది.

దోపిడీ/శోషణ: సెంత ప్రయోజన్నల కోసెం ఇతర్పలను ల్దా ఇతర్పలకు చెందిన వాటిని అన్నాయెంగా ఉపయోగిెంచడెం. ఇలా

ఉపయోగిెంచ వాటిపై శ్రదధ కూడా పెట్టకపోవడెం.

అెంతరిెంచిపోవడెం: ఏదైన్న జీవజ్ఞతిలో చిట్టచివరిది కూడా మరణెంచినపుుడు ఆ జీవజ్ఞతి అెంతరిెంచిపోయిెందని అెంటాము.

ఆ చిట్టచివరి జీవెం మరణెంచిన క్ష్ణెం నుెంచ అది మొదలవుతెంది.

GDP: సూథల జ్ఞతీయోతుతిత అనది ఒక దేశెంలో నిరిిషట సమయెంలో వసుత, సవల ఉతుతిత దాార జోడెంచిన విలువను

కొలిచెందుకు ఉపయోగిెంచ ప్రమాణకమైన కొలత.

గ్రీన్లాాెండ మెంచ్చ పలక: గ్రీన్లాాెండ ఉపరితలెంలో దాదాపు 79 శాతెం భాగానిా ఆక్రమిెంచిన విసాతరమైన మెంచ్చభాగెం. దీని

విసీతరోెం దాదాపు 1,710,000 చదరపు కిలోమీట్ర్పో. అెంటారికటిక తర్పవాత ఇదే అతిపెది మెంచ్చ పలక.

గ్రీన్హౌస వాయువులు: యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)తోపాటు, కోాటో ప్రోటోకాల్

కూడా గురితెంచిన ఆర్ప గ్రీన్ హౌస వాయువులు.. కారబన్ డైయాక్లసడ, మీథేన్, నైట్రస ఆక్లసడ, హైడ్రోఫ్లోరో కారబన్స,

పెరఫ్లోరోకారబన్స, సలఫర హెకాసఫోోరైడ.

సాథనిక ప్రజలు: ‘‘సాథనికులు’’ అనాదానిా ఐకారజా సమితి విభాగెం ఏదీ అధికారికెంగా నిరాచిెంచల్దు. సాధారణ నిరాచనెం

ప్రకారెం.. మాత్రెం సాథనికులు అెంటే.. ఒక దేశెం ల్దా భౌగ్లళిక ప్రెంతెంలో భినాజ్ఞతలు, ప్రతెంఆలకు చెందిన వార్ప

విచచసెందుకు ముెందుగాన అకకడ ఉనా మునుపటి తరల వారసులు. కొతతగా వచిచన వార్ప ఆక్రమణ, వృతిత, వలస వెంటి

అనక కారణల సాయెంతో ఆధిపతాెం చలాయిెంచడెం మొదలుపెటాటర్ప. ప్రపెంచవాాపతెంగా 70 దేశాలోో సుమార్ప 37 కట్ో

మెంది సాథనికులు ఉన్నారని అెంచన్న.

పారిశ్రామిక విపోవెం: ఆధునిక చరిత్రలో, పారిశ్రామిక విపోవెం అనది వావసాయెం, చతివృతతల ఆధారిత ఆరిథక వావసథ నుెంచి

పరిశ్రమ, యెంత్రాలచ ఆధిపతాెం చలాయిెంచ దశగా జరిగిన మార్పు ప్రక్రియ. ఇది 18వ, 19వ శతాబ్దిలలో జరిగిెంది.

ఇెంట్ర గవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ (IPCC)ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ: ఐకారజా సమితికి చెందిన భినాదేశాల సెంసథ ఈ

ఇెంట్రగవరామెెంట్ల్ పాాన్ల్ ఆన్ క్లోమెటఛెంజ మానవ ప్రేరిత వాతావరణ మార్పులపై శాస్త్రీయ, ఆబ్జాకిటవ్ సమాచారనిా

అెందిసుతెంది. వాతావరణ మార్పుల సహజ, రజకీయ, ఆరిథక ప్రభావాలు, నష్కటలు, సాధ్ామైన ప్రతిసుెందనలను

ప్రతిపాదిసుతెంది.

తకుకవ కారబన్: వాతావరణెంలోకి విడుదలయేా కారబన్డైయాక్లసడ మోతాదు సాపేక్ష్ెంగా తగేగలా చస ల్దా కారణెం కావడెం.

తటుటకోవడెం(మిటిగేషన్): తీవ్రత, ప్రమాదెం ల్దా బ్దధ్లను తగిగెంచెందుకు తీసుకున చరా.

జ్ఞతీయెంగా నిరధరిెంచిన కాెంట్రిబ్యాషన్స (ఎన్డీసీ): యునైటెడ నషన్స ఫ్రేమవరక కన్ానషన్ ఆన్ క్లోమెట ఛెంజ (UNFCCC)

కిెంద ఒకోక దేశెం తగిగెంచాలని నిరోయిెంచిన గ్రీన్హౌస వాయు ఉదాగరలు

వాతిర్క ఉదాగరలు: వాతావరణెం నుెంచి కారబన్ డైయాక్లసడను తొలగిెంచెందుకు చపటేట చరాలోో ఒకదానిా వాతిర్క ఉదాగరలని

పిలుసాతర్ప.

పారిస ఒపుెందెం: పారిస ఒపుెందెం అనది వాతావరణ మార్పులపై చట్టబదధమైన అెంతరాతీయ ఒపుెందెం మార్పు, దీనిా

2015లో సీాకరిెంచార్ప.

కాలుషాెం: కాలుషాెం అనది మానవ చరాల దాార పుట్టవచ్చచ. ఉదాహరణకు మహా సముద్రాలోోని చతత ల్దా వావసాయెం

దాార కొటుటకుపోయే రసాయన్నలు.

శాస్త్రీయ విపోవెం: 16 మరియు 17 వ శతాబ్దిలలో ఆలోచనలోో వచిచన మార్పు. ఈ కాలెంలో సైన్స... తతాశాస్త్రెం,

సాెంకేతికతలకు భినాెంగా ఒక సెంత విభాగెంగా ఎదిగిెంది. ఈ కాలెం ముగిస సమయానికి యురోపియన్ న్నగరకతకు

కేెంద్రబిెందువుగా క్రైసతవ మతెం సాథనెంలో సైన్స నిలిచిెంది.

ఉష్ణోగ్రతల మారిుడ: డగ్రీల సలిసయస (C) నుెంచి ఫారన్హీట (° F):1°C = 1.8°F

1.2°C = 2.6°F

1.5C = 2.7°F

2C = 3.6°F

2.5C = 4.4°F

3C = 5.4°F

3.5C = 6.2°F

4C = 7.2°F

4.5C = 8.1°F

5C = 8.8°F

6C = 10.8°F

ప్రసాతవనలు (References)

  • https://globalassembly.org/
  • Global Assembly wiki
  • https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/
  • https://www.undp.org/publications/peoples-climate-vote
  • https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/
  • https://www.wri.org/insights/climate-change-could-force-100-million-people-poverty-2030-4-ways-we-can-step-adaptation
  • https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/
  • https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41586-019-03595-0/d41586-019-03595-0.pdf?fbclid=IwAR0iOMQsTuaP8XU76CnmIcqyKzXcJQEHvkKSyYhCDCurIWecbtKaVfXUbPE
  • https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/
  • https://www.ipcc.ch/2021/08/09/ar6-wg1-20210809-pr/
  • https://wedocs.unep.org/xmlui/bitstream/handle/20.500.11822/34949/MPN_ESEN.pdf
  • https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/un-report-worlds-forests-continueshrink-urgent-action-needed
  • https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/our-global-food-system-primary-driverbiodiversity-loss
  • https://www.bfn.de/en/activities/agriculture/agricultural-biodiversity.html
  • https://www.chathamhouse.org/2021/02/food-system-impacts-biodiversity-loss
  • https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedentedreport/
  • https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.pdf
  • https://www.worldbank.org/en/topic/indigenouspeoples
  • https://theconversation.com/protecting-indigenous-cultures-is-crucial-for-saving-the-worldsbiodiversity-123716
  • https://pubs.iied.org/sites/default/files/pdfs/migrate/G03843.pdf
  • https://www.unep.org/news-and-stories/story/indigenous-rights-solution
  • https://ipcca.info/
  • https://www.klimanavigator.eu/dossier/artikel/055467/index.php
  • https://www.un.org/en/observances/indigenous-day
  • https://theconversation.com/humanity-and-nature-are-not-separate-we-must-see-them-asone-to-fix-the-climate-crisis-122110
  • https://www.gutenberg.org/files/59/59-h/59-h.htm
  • https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/34438/EGR20ESE.pdf?sequence=25
  • https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/9d09ccd1-e0dd-11e9-9c4e-01aa75ed71a1/language-en
  • https://www.statista.com/statistics/1224630/cumulative-co2-emissions-united-stateshistorical/
  • https://www.researchgate.net/publication/337033405_The_Truth_Behind_the_Climate_Pledges
  • https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-environ-012220-011104#articledenial
  • https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_da ta/file/962785/The_Economics_of_Biodiversity_The_Dasgupta_Review_Full_Report.pdf
  • https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement
  • https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/glossary/
  • https://www4.unfccc.int/sites/NDCStaging/Pages/All.aspx
  • https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/nationally-determinedcontributions-ndcs/nationally-determined-contributions-ndcs
  • https://drive.google.com/file/d/1-9fSRKJOgEn7h4IdZQxSNfOTNAhqcYaE/view
  • https://ec.europa.eu/clima/eu-action/climate-strategies-targets/2030-climate-energyframework_en
  • https://www.gov.uk/government/news/uk-enshrines-new-target-in-law-to-slash-emissions-by-78-by-2035
  • https://apnews.com/article/europe-business-china-environment-and-nature-climate-change-7e29d68ea8a77ee8ebbe1460f0f09ffd
  • https://unfccc.int/news/full-ndc-synthesis-report-some-progress-but-still-a-big-concern
  • https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf
  • https://www.un.org/depts/los/biodiversity/prepcom_files/BowlingPiersonandRatte_Common_Concern.pdf
  • https://www.ipcc.ch/sr15/chapter/spm/
  • https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/
  • https://www.who.int/news-room/q-a-detail/one-health
  • https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf
  • https://www.unhcr.org/climate-change-and-disasters.html
  • https://www.un.org/en/chronicle/article/will-there-be-climate-migrants-en-masse
  • https://www.internal-displacement.org/global-report/grid2021/
  • https://www.internal-displacement.org/countries/united-states
  • https://www.un.org/waterforlifedecade/food_security.shtml#:~:text=What%20is%20food%20security%3F,a%20productive%20and%20healthy%20life.
  • https://www.ipcc.ch/srccl/
  • https://time.com/5324712/climate-change-nigeria/
  • https://www.eea.europa.eu/highlights/climate-change-threatens-future-of
  • https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_Low_Res.pdf
  • https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ar5_wgII_spm_en.pdf
  • http://www.fao.org/3/cb1447en/online/cb1447en.html#chapter-executive_summary
  • https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43354/9241563095.pdf
  • https://ipbes.net/sites/default/files/inline/files/ipbes_global_assessment_report_summary_for_policymakers.pdf
  • https://www.ipcc.ch/srccl/
  • https://www.theguardian.com/us-news/2021/jul/17/florida-red-tide-fertilizer-plant-spill
  • https://www.un.org/sustainabledevelopment/wp-content/uploads/2017/05/Ocean-fact-sheetpackage.pdf
  • https://www.britannica.com/topic/common-but-differentiated-responsibilities
  • https://www.un.org/esa/socdev/unpfii/documents/5session_factsheet1.p
MediaWiki spam blocked by CleanTalk.